AIW/AIDS – ВИЧ /СПИД

Ähli adamlar, şol sanda çagalar, AIW/AIDS-iň ýokuşmak howpyna sezewar bolup bilerler.

6 Responses

  1. DI­ŞA­GY­RY­NYŇ EMI TA­PYL­DY

    Ýa­kyn­da alym­la­ryň bir to­pa­ry ke­se­li tä­ze­den be­je­rip bol­ýan ýu­ka­jyk na­no­per­de­le­ri ýa­sa­dy­lar. Diş luk­man­çy­ly­gy ba­ra­da­ky geň ha­ba­ry http://www.giz­mag.com saý­tyn­da oka­mak müm­kin.
    Ýum­şak do­ku­ma­lar­dan yba­rat bo­lan diş ýol­ja­gaz­la­ry di­şiň bir bö­le­gi bo­lup, ol di­şiň mer­ke­zin­de ýer­leş­ýär. Di­şiň iş­jeň­li­gi­ni ama­la aşyr­ýan nerw­ler we gan aý­la­nyş da­mar­la­ry bu ýol­ja­ga­zyň üs­tün­den geç­ýär­ler. Diş ýol­ja­gaz­la­ry­nyň ýum­şak do­ku­ma­la­ry­na ýa-da nerw­le­re ýe­ten ze­per di­şiň çiş­me­gi­ne ýa-da so­wuk­la­ma­gy­na ge­tir­ýär. Diş çiş­me­si, so­wuk­la­ma bol­sa ýa­kyn­da ýer­le­şen do­ku­ma­la­ry za­ýa­lap bil­ýär.

    Il­ki-il­ki­ler ner­wi ýa-da do­ku­ma­sy za­ýa­la­nan di­şi aýyr­ýar­dy­lar. Soň­ra bol­sa zy­ýan ýe­ten do­ku­ma­la­ry aý­ryp, di­şiň özü­ni ha­las edip bol­ýan usul­lar ýü­ze çyk­dy. Hä­zir­ki wagt­da ze­per ýe­ten do­ku­ma­la­ry tä­ze­den di­kelt­mek hem-de ça­lyş­mak bo­ýun­ça bir­nä­çe usul­lar öw­re­nil­ýär.

    Alym­lar “al­fa-MSH” (ALP­HA ME­LA­NOCYTE STI­MU­LA­TING HOR­MO­NE) at­ly ma­te­ria­lyň kö­me­gi bi­len ýu­ka­jyk na­no­per­de­le­ri iş­läp taý­ýar­la­dy­lar. Dü­zü­min­de “al­fa-MSH” ma­te­ri­al bo­lan na­no­per­de­le­riň esa­syn­da so­wuk­lan di­şi be­je­rip, şeý­le-de tä­ze do­ku­ma­la­ry dö­re­dip bol­ýar.

    Bar­la­gyň ne­ti­je­le­ri dog­ru­syn­da “ACS Na­no” žur­na­lyn­da ha­bar be­ril­di.

  2. “Mag­Lew” iý­mit­le­riň hi­li­ni bar­lar

    Mag­nit le­wi­ta­si­ýa­sy (le­wi­ta­si­ýa ho­wa­da ýe­ri­ňi üý­get­män dur­ma­gy aň­lad­ýar) sö­zü­ni eşi­de­ni­miz­de, il­ki bi­len ýo­ka­ry tiz­li­ki mag­nit ýas­syk­ly ot­lu­lar ýa­da düş­ýär.
    Ýö­ne bi­ler­men­ler “Mag­Lew” (mag­nit le­wi­ta­si­ýa­sy) teh­no­lo­gi­ýa­sy­ny ulan­mak ar­ka­ly su­wuň hem-de süýt ýa­ly su­wuk iý­mit­le­riň hi­li­ni bil­me­giň ar­zan usu­ly­ny oý­lap tap­dy­lar. Bu ba­ra­da http://www.giz­mag.com saý­tyn­da ha­bar be­ril­ýär.

    Iý­mit pu­da­gyn­da, far­ma­sew­ti­ka­da hem-de sag­ly­gy go­ra­ýyş pu­da­gyn­da su­wuk­ly­gyň dy­kyz­ly­gy­ny bil­mek hi­li bil­me­giň il­kin­ji ädi­mi ha­sap­lan­ýar. Se­bä­bi, is­len­dik mad­da­nyň dy­kyz­ly­gy bi­lin­se, onuň hi­mi­ki dü­zü­mi ba­ra­da mag­lu­mat edin­mek bol­ýar. My­sal üçin, dy­kyz­ly­gy bil­mek ar­ka­ly su­wuk­ly­gyň için­dä­ki şe­ke­riň muk­da­ry­ny, iç­gi­dä­ki al­ko­go­lyň muk­da­ry­ny ýa-da su­wuň için­dä­ki du­zuň muk­da­ry­ny bil­mek bol­ýar. Gar­ward uni­wer­si­te­ti­niň dok­to­ry Jorj Waýt­saýd hem-de onuň iş­deş­le­ri “Mag­Lew” teh­no­lo­gi­ýa­sy esa­syn­da iş­le­ýän dy­kyz­ly­gy bel­li et­me­giň tä­ze usu­ly­ny oý­lap tap­dy­lar. Waýt­saý­dyň aýt­ma­gy­na gö­rä, öz­le­ri­niň oý­lap ta­pan teh­no­lo­gi­ýa­la­ry areo­metr ýa­ly öň­ki teh­no­lo­gi­ýa­lar­dan ulan­mak taý­dan has aň­sat hem az çyk­da­jy­ly­dyr.

    Tä­ze teh­no­lo­gi­ýa ar­ka­ly iş­le­ýän en­jam, as­lyn­da, örän sa­da­dyr. Ki­çeň­räk kub şek­lin­dä­ki bu en­jam gap­dan hem-de onuň içi­ne goý­lan (dy­kyz­ly­gy bi­lin­mek is­len­ýän) mad­da­dan yba­rat­dyr. Bu ku­bik iki mag­nit pol­ýu­syň ara­sy­na ýer­leş­di­ril­ýär we mag­nit ma­te­ri­al­dan ýa­sa­lan gör­ke­zi­ji mad­da­nyň dy­kyz­ly­gy ba­ra­da mag­lu­mat ber­ýär.

    Ge­çir­len sy­nag­lar­da tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­nyň su­wuň için­dä­ki du­zuň, süýt­dä­ki ýa-da ösüm­lik ýa­gyn­da­ky ýa­gyň gö­te­ri­mi­ni ýo­ka­ry ta­kyk­lyk­da öl­çe­me­gi ba­şa­ran­dy­gy ha­bar be­ril­ýär.

  3. ENE MÄHRINIŇ GUDRATY

    Tä­ze ze­lan­di­ýa­ly alym­lar enä­niň og­şa­ma­gy ne­ti­je­sin­de tä­ze dog­lan ça­ga­nyň sag­ly­gy­ny go­rap bol­jak­dy­gy­ny öňe sür­ýär­ler.
    Ge­çi­ri­len bar­lag­da ça­ga­nyň ene­si­niň ag­zyn­dan çyk­ýan K12 at­ly bak­te­ri­ýa­ny al­ýan­dy­gy su­but edil­di. Bu bak­te­ri­ýa bol­sa bo­kur­dak agy­ry­sy­nyň öňü­ni alyp bil­ýär. Tä­ze Ze­lan­di­ýa­nyň Ota­go uni­wer­si­te­tin­de ge­çi­ri­len bar­la­gyň ne­ti­je­le­ri “He­rald” ga­ze­tin­de çap edil­di.

  4. BE­JE­RIŞ ÜÇIN ZE­RUR

    DNK-nyň esa­syn­da öz-özü­ni top­la­ýan na­no­ab­zal he­re­ket edip, ze­rur bo­lan ha­la­tyn­da bol­sa şek­li­ni üýt­ge­dip bil­ýär.
    Har­ward uni­wer­si­te­ti­niň alym­la­ry­nyň ýol­baş­çy­ly­gyn­da­ky bar­lag ge­çi­ri­ji­ler DNK-nyň mo­le­ku­la­la­ry­nyň zyn­jyr­jy­gy­nyň esa­syn­da taý­ýar­la­nan na­no­ab­za­ly oý­lap tap­dy­lar. Prog­ram­mir­le­nen na­no­ab­zal dür­li hi­li he­re­ket edip we öz şek­li­ni üýt­ge­dip bil­ýär. Bu aý­ra­tyn­lyk şeý­le na­no­ab­zal­la­ryň na­no­luk­man­çy­lyk pu­da­gyn­da ula­ny­ly­şa gi­ri­zil­me­gi üçin amat­ly şert dö­red­ýär.

    Har­ward uni­wer­si­te­ti­niň Wyss ins­ti­tu­ty­nyň di­rek­to­ry Don Ing­ber “Bu teh­no­lo­gi­ýa luk­man­çy­lyk pu­da­gyn­da ula­nyl­ýan na­no de­re­je­dä­ki ab­zal­la­ryň, şeý­le hem der­man se­riş­de­le­ri­niň peý­da bol­ma­gy­na ge­ti­rer” di­ýip bel­le­ýär.

    Na­no­ab­zal­la­ryň kö­me­gi bi­len der­man se­riş­de­le­ri­ni kes­git­le­nen wagt­da be­de­niň ze­per ýe­ten öý­jük­le­ri­ne el­tip bol­ýar. Der­man se­riş­de­le­ri­ni be­de­niň ze­per ýe­ten ýer­le­ri­ne elt­mek be­jer­gi üçin iň ze­rur zat ha­sap­lan­ýar.

  5. Gara şokoladyň peýdalary
    1) Gara şokolad ýürege peýdaly

    Hepdäniň dowamynda birnäçe bölek gara şokolad iýmekligiň sowuklama we ýürek-damar keselleriniň öňüni alýandygy mälim edildi. Italiýadaky „Campobasso“ uniwersitetiniň alymlarynyň Milanonyň Düwnük keselleri instituty bilen bilelikde geçiren ylmy barlaglary hepdede 2-3 sapar 1-2 bölek gara şokolad iýmekligiň hroniki sowuklamanyň öňüni alyp biljekdigini, ýürek-damar kesellerini we beýni ganamasy töwekgelçiligini azaldýandygyny ýüze çykardy. Barlag geçirmäge gatnaşyjylaryň ganyndaky sowuklamanyň derejelerini ölçän alymlar şokolad iýen topardakylarda bu koefisientiň 17 göterim azdygyny ýüze çykardy. Ylmy barlagçylar bu ýagdaýy şokolad ýürek-damar kesellerine duçar bolmak töwekgelçiligini zenanlarda üçden bir, erkeklerde dörtden bir azaldyp biler diýip teswirledi.

    Ýürek-damar kesellerine garşy iň gowy gorag serişdesiniň her günde ortaça 6,7 gram gara şokolad iýmeklikdigini öňe sürýän alymlar, 6,7 gramdan köp iýlende şokoladdaky goraýyş täsiriniň ýitýändigine ünsi çekdiler.

    2) Gara şokolad ýokary gan basyşynyň emi

    Ylmy barlagçylar gara şokoladyň ýokary gan basyşyny peseldýändigini mälim etdiler. Olar munuň üçin gara şokolady has köp iýmelidigini nygtaýarlar. Alymlar köp mukdarda şokolad iýmegiň kaloriýalaryň birleşmegine ýol açýandygyny aýtmak bilen, öz tekliplerini öňe sürdüler: „Şokoladyň täsirliligini uzak wagtlap saklamak üçin her gün az-azdan iýip bilersiňiz”.

    Gara şokoladyň syry nämede? Gara şokoladdaky kakao polipenollar ýaly himiki elementleri özünde jemleýär. Polipenollar bolsa gan damarlaryny gowşadýar.

    Geçen ýyl Germaniýada geçirilen ylmy barlaglaryň biri arkaly 4,5 aýyň dowamynda ýokary gan basyşy bolan näsaglar we bu kesele ýaňy duçar bolup ugran 44 adam arkaly gara şokolad iýmegiň gan basyşyna edýän täsirini barlagdan geçirdiler. Näsaglar her gün agşam naharyndan soňra 6,3 gram gara şokolad ýa-da düzüminde polipenol bolmadyk ak şokolad iýdiler.

    Ylmy barlagyň netijesinde gara şokolad iýenleriň gan basyşynda az, emma dowamly peseliş ýüze çykaryldy. Alymlar bu adamlaryň ganynda köp mukdarda azot kislotasynyň bardygyny ýüze çykardylar we onuň gan basyşyny peseldýändigine ynanýarlar.

    Çeşmesi: “Zaman Türkmenistan” gazeti

  6. Narpyz

    Narpyz örän peýdaly, hoşboý ysly ösümlikdir. Bu ösümlik yzgary, ýagtylygy we mes topragy halaýar. Narpyz kellagyryny, garyn-içege kesellerini, içgeçme, ýürek-damar näsazlygy, öýken, inçekesel, böwrek, bagyr, burun-bokurdak, dümew, sarygetirme, deridäki çiş, düwürtik ýaralary, babasil keselini, şeýle hem guragyry, aşgazan şiresinde kislotanyň mukdary köp bolanda, damar çekme, nerw ulgamyny gowulandyrmakda, ukusyzlygy bejermekde gowy peýda edýär. Bedende, deride çiş-gabarçak emele gelse, narpyzyň suwy bilen ýuwunmak peýdalydyr.

    Narpyzyň ergini, ýapragy agzyňdaky ýakymsyz ysy aýyrýar. Narpyz ýapragy agyrýan dişe, güýçli kellagyry peýda bolanda maňlaýa goýulsa, agyry tiz aýrylýar.

    Narpyzyň 5-10 gramyny ýarym litr gaýnag suwa çaý ýaly demläp içmek bolar. Ylaýta-da aşgazanyň turşulygy aşa köp bolan adamlara şeýle çaýy içmek maslahat berilýär. Garyn-içege, ýürek agyryly adamlara şeýle çaý peýdalydyr. Narpyzly çaý ukusyzlygy aýyrýar, nerw sistemasyny kadalaşdyryp, parahatlandyrýar. Narpyzyň gaýnadylan ýapragynyň suwuny, nahardan 30 minut öň, az mukdarda içmek maslahat berilýär. Narpyz ýapragynyň 500 gramyny bir bedre suwa gaýnadyp, wanna guýsaň, narpyz ysly, endamyňa ýakymly hem-de şypa beriji wanna emele geler. Saglyk üçin şeýle wannany kabul etmek örän peýdalydyr.

    ===============================================================================

    Tebigatda narpyzyň sanap bolmajak derejede köp görnüşi bardyr we onuň şeýle bir köp zada peýdasy bardyr welin, entek dokuzynjy ýüzýylda bu mesele bilen baglanyşykly Reýçenaý adasynda ýaşaýan hristian indary bolan Walahfried Strabonuň şeýle diýip geçendigi bellenilýär:

    “Tebigatda bar bolan narpyzyň görnüşleri bilen olaryň peýdalaryny sanap bilen adam, Gyzyl deňzinde näçe balygyň bardygyny bilýär diýip bolar.”

    Narpyz, suwarymly ýerlerde we güzerleriň gyrasynda, kiçijik ýaplaryň gyrasynda ösüp bilşi ýaly töwereginde suw bolan her ýerde görmek bolýar. Narpyzyň uzynja ýapraklary we gülgün reňkli güli bardyr. Boýy bir metre çenli baryp bilýär. Bu ösümlikden ýaýradýan ysy bolsa, güýçli täsirli madda bolan mentol emele getirýär.

    Iň köp mentol, ilkinji gezek 1696-njy ýylda Angliýada şol ýere mahsus narpyz bolan (Mentha piperita) diýlen narpyzdan alnypdyr. Şonuň üçinem narpyzyň bu görnüşine Iňlis narpyzy diýilýär.

    Şol narpyzyň guran ýapraklaryndan-a içilýän çaý, täze öl ýapraklaryndan bolsa uçujy ýag alynýar. Bugartma usuly bilen bolsa, ortaça elli kilogram narpyzdan bir kilogram narpyz atyry alynýar.

    Krem hökmünde ýa-da kompres şeklinde bolsa, gijilewügi aýyrýar. Ýagyşly we sowuk howalarda sauna banýalarynda suwa garylýan bu ýag immunitet ulgamyny güýçlendirýär we sowuk almagyna garşy bire-bir em bolup durýar.

    Narpyz ýagynyň islendik görnüşdäki siňdiriş närahatlygyna nepi degýär, garyn agyrysynyç sanjyny we ýellenmäni aýyrýar, bagry oýaryp, herekete geçirýär. Narpyz ýagynyň rahatladyjy täsiri hem bardyr, ýürek urgusyny kadalaşdyrýar.

    Dem alyş ýollaryny arassalamakda Mentolyň ägirt uly peýdasynyň bardygy gadymy döwür medisinasynda-da we häzirki döwür medisinasynda-da gaty gowy bilinýändir.

    Emma bu ajaýyp atyryň peýdalary diňe bular bilen çäkli däldir. Meselem eňege çalnan bir damja mentol baş agyrysyna gowy peýda edýär, hatda nerw agyrylaryny bejermekde hem gowy netijeler berýär. Sport bilen meşgullanylandan soň arassa narpyzyň ýagy bilen massaž edilende myşsalary gowşadýar.

    Ýabany narpyzyň düzüminde mentoldan başga-da pinen, limonen, phelladren, terpenler ýaly birgiden eteriki ýaglar bardyr.

    Ýöne mentol ulanylanda üns berilmeli zat, käbir adamlaryň organizmi ejizdigi sebäpli, juda pes dozada ulanmalydyrlar. Narpyz şol birwagtyň özünde, şolbirmeňzeş täsirdäki başga bir derman bilen birwagtda ulanylmaly däldir. Esasanam çagalara mentol berlende ünsli bolunmaly we lukmanyň maslahaty esasynda hereket etmeli. Ýogsam, munuň, aşa düşmegi sebäpli ölüme eltmegi hem mümkin.

    Janyňyz sag bolsun!!!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: