Ýewropada ýokary okuwdan soňky bilim

  • universityUmumy maglumat
  • Syýasat we instiksiýa
  • Magistr derejesinidaki dernewleriň dowamlygy
  • Ýewropadaky doktorlyk derejeleri
  • Aspirantlaryň hünärmen derejeleri

Umumy maglumat

Bolon prossesiň (ýada Bolondaky ylalaşygyň) maksady ewropanyň ýokary bilimiň çagini döretmekden ybaratdyr (EÝBÇ), ýagny ýewropadaky akademiki we hiliň statnartlaryny (ülňelerini) gawat getirip, esasanam Lissabon ylalaşygyň konwensiýasyna laýyklykda. Bu ylalaşygyň ady onuň kabul edilen ýerine mynasybetli dakylan. Italiýanyň Bolonýa şäheriniň Bolon uniwersitetinde 1999-nji ýylda 29 ýewropa ýurtlaryň Bilim ministrleri tarapyndan Bolon deklarasiýasyna gol çekildi. Ýewropa bileleň beýleki ýurtlaryna şol ylalaşyga gatnasmagyna hem mümkünçiik döredildi: soňra hökümetara geplesikler 2001-nji ýylda Pragada, Berlinde (2003), Bergende (2005), 2007-nji ýylyň ýazynda Londonda.

Ýewropa bileleşigi UNESKO-nyň ýewropa sebitiniň agzalalary bilen bilelikde Bolon prossesi üçin köp ýurtlar tarapyndan ratifisirlenen, akademiki derejesini deňlemek boýunça Lissabon ylalaşygyny taýyarlady

Bolon deklarasiýasy — Bolon prosessiň esasy dolandyryş resminamasydyr. Bu 29 ýurtalaryň bilim ministralary tarapyndan 1999-nji ýylda Bolonýa şäherinde tassyk edildi. Soňra bu 2001-nji ýylda Pragadaky Communiqué, Berlin Communiqué (2003), Bergen Communiqué (2005) arkalaly kämillesdirildi. Täze dususyk 2007-nji ýylda Londanda geçerildi we London Communiqué emele getirdi. 2009-nji ýylyň aprel aprel aýyň 28—29 Belgiýanyň Leuven/Louvain-la-Neuve şäherinde 6-nji mistrleriň Bolon konferesiýasy geçiriler.

Çeşme http://en.wikipedia.org/wiki/Bologna_process we http://en.wikipedia.org/wiki/Bologna_declaration aragatnas gatnasik ssylka bilen Болонская Декларация от 19 июня 1999

 

Syýasat we instiksiýa

Bolon prosessiň esasy resminamalar

Mistrlikleýin deklarasiýalar we Communiqué (şu aragatnasyk arkaly russiýanyň maglumatlarybilen hen tanysyp bolýar)

Güjini deňlemek baradaky Lissabon ylalaşygy.

2005-nji ýylyň maý aýnda mistrlerleriň kabul eden Ýewropanyň ýokary bilim ulgamynda hilini barlamak boýunça standartlar we esasy prinsipler (ýorelgeler) (ESG).

2005-nji ýylyň maý aýnda mistrlerleriň kabul eden Ýewropanyň ýokary bilim ulgamynda derejeleriň düzümi.

2007-nji ýylda mistrlerleriň kabul eden boýunça EHEA üçin strategiý.

Bolon prossesi global düzgünlesdirmekde barada habarnama — ikinji derejeli habarnama

Başga ulanyp boljak resminamalar

EHEA-nyň we Bolon prossesiň bukletu — tor görnüşi, çap we hünärmenleriň çap eden maglumatlary görnüşi

Umumy maglumatlar ministrlik konferesiýalara taýyarlanyldy

2005, 2007 Tukkeleme barada maglumatlar

2005, 2007 Milli maglumatlar

EUA meýyiller barada maglumat

Bolonýa talyplaryň gözleri bilen 2005, 2007

Ewredika: Ýewropada ýokary bilimiň düzimine serediň Bolon prosessinde milli meýyiller 2006/2007

Işçi topar 2007-nji ýyl barada hasabat berýär

2007-2009-nji ýýllaryň Bolon maksatnamasy

Ýewropadaky ýaly Ýokary bilimiň ulgamyny döretmek (EHEA)

Bolon prossesiň esasy maksady Ýewropadaky ýaly Ýokary bilimiň ulgamyny döretmek (EHEA), milletara hyzmattaslykda we akademiki çalyşmada esaslanan, ýewropaly talyplara we ştatly talyplar üçin özüne çekijiligi bilen tapawutlanýar. Göz öňune tutulan ýewropadaky ýaly ýokary bilim çakleri (EHEA) aşakdakylary amala aşyrmaly. Ýokary bilimli diplomly hünärmeniň, talyplaryň hereketlerini ýenilleşdirmeli.

Demokratiki jemgyýetde talyplary aktuw raýat hökmünde olary gelejege taýyarlamaly we olaryň sahsy ösüşine ýardam etmeli:

  • Demokratiki prinsiplerine, akademiki azatlygyna esaslanýan ýokary hilli ýokary bilimini almaklygyna giňişleýin mümkünçilikleri döretmeli;
  • 3 sikl düzümli gurnalylan ýenil deňeşdirilýan derejeleri amala aşyrmaly (mysal üçin bakalawr eýesine doktorantura).
  • Şu wagty döwürde ýurtlar özüniň derejeleriniň milli düzümlerini EHEA bilen gawat getermeligine çemelesýar we 3 siklyň her haýsynyň netijelerini öwrenýärler:
  • Ýewropanyň Ýokary biliminiň çäklerinde (ÝÝBÇ — ESG) hiliň gözegçiligini Dolandyryjy prinsiplerine we standartlaryna laýyklykda düzmeli
  • Ýewropa /Unesko-nyň Ylalaşyk Geňeşiniň Признание laýyklykda Dasary ýurt ylmy derejeleriniň we ýokary biliminiň beýleki derejeleriniň güjini deňlemekligini adalatly serlerinde amala aşyrmaklygyny üpjün etmeli

Uly durmuş ähmiýetli ulgamlarda hem işler alynyp barýar ýagny ýokary bilimleriň arasyndaky aragatnasyklar, derňewlerde we täzeliklerde: deňhukukly gatnasyk we ourboýýy öwrenmeklik.

Dowam edýän özgertmeleriň täsiri yly, sebäbi ýewropanyň ýokary bilimi beýleki ýurtalaryň ýokary bilemene gatnasyklydyr. Suňa laýyklykda ministrler Global düzgünlesdirmekde Ýewropanyň Ýokary biliminiň çäkleri üçin strategiýsany kabul etdiler.

Beýleki maglumatlary bilen aşakdaky wesaýtlada tanysyp bolýar

EHEA-nyň we Bolon prossesiň bukletu — tor görnüşi, çap we hünärmenleriň çap eden maglumatlary görnüşi

(2007—2009) ýylarynda Beniluks Bolonyň sekretariaty

2007-nji ýylyň 1-nji býulyndan Bolon Prossesi Sekretariýat tarapyndan goldanylýar we oňa. Belgiýa, Niderland, Luksemburg flamand bileleşikleri bilen fransus ýokary bilim ministrleri bilelikde dolandyrýarlar. Köp milletli Sekretariatyň ofisi Brusselde ýerleşýär. Sekretariatyň we olon prossesiň resmi dili — inglis. Edil şol bir wagytda bas üstüne niderland, fransus, nemes ýa-da ispan dillinde hem ýüzlenip bolýar.

Biziň salgymyz

Bolon Sekretariaty
H. Wyzdanyň binasy
Koning Albert Ikinji -LAAN 15
B-1210 Brussel (Belgiýa)
T +32 2 553 98 09
F +32 2 553 98 45
Elektron poçta: secr@bologna2009benelux.org
websaýt: www.bologna2009benelux.org
Magistr derejesi

Bolon prossesi Ýokary biliminiň ýewropa çaklerini amala aşyrýar (EHEA). Şol çäklerde talyplar we diplomly hünärmenler yurt ara erkin geli-gitmek üçün sert döredilýär ýagny bir ýurtda gazanan öňki derejeleri başga ýurtda hem gözlegleri ýerine ýetirmek üçün ýeterlikli talap hem bolum durýar. Esasy ylalaşylan maksatlar seýle:

1. «Derejeleriň enillik bilen kesgitlenýän we deňeşdirilýän sistemany kabul etmeklik» ýagny ýutlar umumy standartlary we kesgitlemeleri kabul etmeli

2. «Baslangyç we diplomly hünärmen siklna esaslanýan sistemany kabul etmeklik. Ikinji siklna geçmekligi gözlegleriň birinji siklny üsünlikli tamamlamagyny talap etmeli we azyndan 3 ýyl dowam etmeli. Birinji siklndan soňra berilen dereje derejanyň degisli derejesini saýatlygy edýänligi üçin ýewropanyň zähmet bazaryna hem gawat gelýär. Köp ýewropa ýurtlaryndaky ýaly ikinji sikl doktorantura derejesine ýetirýär».

Ylmy Derejeleriň eýeleri hünärmen tejribesiniň ýada degisli gözlegleriň çäklerini we ussatlygy üpjün edýär. [1]. Diplomly hünärmenler derejäniň eýeleri akademiki we professional-tehniki ukuply, tema boýunça iň soňky teoretiki we amaly dusunjesi bar bolan; seljerme we kritiki baralandyrma ukuply: professional hasabatlara ýerine ýetirip bilýän we çylsyrymly problemelary çözüp bilýän takyk we garassys oýlanyp bilýän bolmaly

Sungat boýça derejäniň eýeleri (magistr artium) we ylmda derejäniň eýesi (магистр scientiæ) — derejň esasy görnüşidir. Olar okalan kurslaryň esasynda, derňewlweiň ýa-da köplenç ikisiniň bileleikdäki netijesinde eýelenýär. Maksatnama görä kä wagt dissertasiýanyň zerur bolmazlygy mümkün. Taryhy sebäplere görä käbir derejeler, mysal üçin inzener derejesi, baça atlandyrylýär.

aspirant Käbir uniwersitet maksatnamalar 4—5 ýyldan soňra bakalawr we magistr derejelerini birikdirilen görüsini göz öňüne tutýarlar Käbir uniwersitet maksatnamalar 4—5 ýyldan soňra bakalawr we magistr derejelerini birikdirilen görüsini göz öňüne tutýarlar

Atlar we gysgaldylmalar

Käbir dillerde magistr derejelerini magistr diýip atlandyrylýar. ABS-da gysgaldylan görnüşi MS [3] ýada MSc или M.Sc. milletleriň birlesiginde we Ýewropada.

Magistr derejesiniň sanawy

Magistr derejesinidäki derňewleriň dowamlygy

Ýakyn wagytda islär taýýarlanan Ýewropanyň ýokary biliminiň standartlaryna laýyklykda magistr derejesi aspirantyň 1—2 ýyllyk maksatnamasyna gawat gelýär (60 — 120 ECTS karzlar), iň bolmanda 3 ýyl dernewlwer bilen mesgul bolamazdan soňra. Bu bolsa derejäniň hilini ýokarlandyrmagyna ýardam edip doctor dissertasiýasyna taýýarlyp bolup durýar. Emma düzümi we dowamlygy okuw mekdepler boýunça tapawutlanar:

  • Kabir ABS we Ýaponiýa ýurtlarda ýaly magistr derejes, we akademiki aspirant derejesi dowamlygy 1- 6 ýyl akademiki okuwlaryň tamamlanandan soňra berilýär.
  • Käbir Daniýa ýaly ýurtlarda 1- 5 ýyl akademiki okuwlaryň tamamlanandan soňra berilýär.
  • Käbir Angliýa, Şotlandiýa, Şwesiýa (2007-nji ýylyň iýul aýyndan soňra talyp bolanlar üçin) ýaly ýurtlarda magistr derejesi 4 (käwagyt 5 ýyldan) akademiki okuwlaryň tamamlanandan soňra berilýär: aspirant derejesi bolsa akademiki okuwlaryň tamamlanmagyna 1—2 geçenen soňra berilýär.

Uniwersitetleriň giriş tölegleri

Magistr derejesine giriş tölegi ilkinji nobatda bakalawr derejesini almaklygyny talap edyär ((в Великобритании степень бакалавра ’почестей). Edil şol bir wagytda degişli iş tejribesi dalaşgär üçin derejäni eýelemegine ýardam etemegi mümkün. Doktorlyk maksatnamasyny ýerine ýetirmekligi magistr derejesiniň bolmagyny talab edýär. Käbir ulgamlarda ýa-da maksatnamalarda bakalawr derejesinden edil şol wagyt doktorantura boýunça işleri alyp bolýar. Emma bu ýol bilen diňe coursework üstünlikli tamamlanandan soňra we belli bir ekspertiza geçirilenden soňra gidip bolýar. Käbir ugrlarda talybyň bakalawr derejesi göz öňüne tutulýän magistr derejesiniň hünärine gawat gelmelidir ýa-da onuň bilen ugradas bolmaladyr. Käbir ugrularda bakalawr derejesiniň orny yly däl

Ýewropa derejeler

Käbir ýewropa ýurtlaryndaky magistr derejeleri şu günki (standartizirlenen) derejä gawat gelýär (mysal üçin uniwersitetiň nemes dili Diplom/magistr ýa-da şonuň ýaly bir näçe dersler boýünça grek, ispan, inalýan, polsa dilleri boýunça 5-ýyllyk diplom berilýär, we politehniki dersler boýunça)

Fransiz dilli ulanylýan (В Франкофон страны) ýurtlarynda, DEA aspirant magistr derejesine gawat gelýär (mysal üçin fransiz dilinde gepleýän Belgiýada DEA lisenziýa alandan 1—2 ýyl geçenden soňra) Bolon prosessiň kesgitlemesinden soňra DEA MAS ady dakyldy (Ýörite derňewleriň magistri)

Şwesariýada 4—5 ýylyk lisensiýä magistr derejesine gawat gelýär.

Ýewropada Ýurdyň derejesini kesgitlemesiniň usullary

Ýewropada derejeler Bolon prossesi arkaly ylalaşylýar. Olar 3-tapgyrly derejelere esaslanýar: bakalawr (Fransiýada lisensiýa arkaly), magistr we doktor. Bu sistema kem kemden käbir ýurtlarda ulanylýan iki tapgyrly derejäniň ornuny tutýar.

Şu wagytky döwürde bu sistema Awstraliýada, Kanadada, Täze Zelandiýada, Portugaliýada, Şwesiýada, Niderland, Beýik Britaniýada, Serbiýa, Horwatiýa ýurtlarynda ulanylýar.

Awstiýa

Şu wagytky dowürde Awstriýada akademiki derejeleriň 2 sany paralel sistemasy ulanylýar.

  • Kadaly iki siklly sistema Magistr /Diplom — doktorantura сопровождаемый
  • Bolon prossesinde kesgitlenilen Üç siklly sistema Bakalawr, Magistr, doktorantura С

Käbir kadadan çykmalary bilen iki siklly sistema kem-kemden 2010-njy ýyla çenli giriziler [9] Derejäniň alamatlaryň käbir bölekleri saklanylýar we uniwersitetlere «Diplom-Ingenieur» we Magistr derejesini bermekligine mümkünçilik doredýär.

Fransiýa

Fransuz uniwersitetlerinde akademiki sistemasy örän kynlasdyrylan: birinji derejesi baccalauréat (hakykatdan orta mekdepden soňra berelýärär), onda iki ýýylyk diplom diplôme d’études universitaires générales (DEUG) ýada bas sikl (tamamlanmadyk bilim) onda bir ýýllyk lisensiýa, bir ýýyllyk maîtrise (magistr derejesi), ikinji siklyň 1—2 ýýyl Diplôme d’Études Approfondies. Derňewleriň ýörite derejesi we 3-ýýllyk doktorantura, (aspirantyň bilimi_) troisième. Bolon prossesiň sistemasy örän ýeňňillesdirilen (A- tapgyryň derejesi): baccalauréat, lisenziýa (bakalawr), magistr (täze iki ýýlyk dereje, maîtrise и DEA öz içine alýar we doktorantura. Fransiýada bu sistemany «LMD» diýip atlandyrylýar, bu bolsa licence-master-doctorat tapgyrlaryny görkezýär.

Germaniýa

Kada bolsy ýaly Germaniýada talyplar ýokary bilimini 4—6 ýyldan soňra berilýär Artium magistri (gysga M.A.), jemgyýetçilik ylymlarynda, gumanitar ylymlar, lingwistika we sungat ýada Diplom derejesini tebigat ylymlar, ykdysadyýet, menejment we derňewlerde. şol derejeler ilkinjidi. Edil şol bir wagytda olar filisofiý doktory däl/ Doktoranturaň ornuny kem kemden başgalar eýelär. Magistr we diplom derejeleri magistr derejesine gawat gelýär we 4-6 ýýllyk okuwuň netijesi bolup biler we magistr derejesindäki ýaly jemleýji hasabat taýýarlanylýar.

Ekspertizanyň ýörite görnüşi — Staatsexamen. Bu akademiki dereje däl-de ekspertizany

Lisensirleýän hökümetdir, gelejekki doktorlar, mugallymlar, aklowjylar, kazylar, prokurorlar öz hünäri boýunça isläp bilmek üçin şol ekspertizany geçmeli. Talyplar köplenç 4-6 ýylyň dowamynda okaýarlar birinji Staatsexamen alýança. ikinji Staatsexamen almak üçin soňra mugallymlar, ýuristlar 2 ýylyň dowamynda okuwyny dowam edýärler. ikinji Staatsexamen bolsa olaryň işçi orunlarynda olaryň hakyky amala ukuplygyny aňladýar.Birinji Staatsexamen M.Sc. или M.A. derejelerini gawat gelýär.

1999-njy adat bolan derejeler ýuwas-ýuwasdan Bakalawr we Magistr derejelerine çalyşýarlar (Bolon prossesini seret). Bu ütgesmeleriň esasy sebäpleri derejeleri öz ara internasional deňeşdirilen etmeklik, we nemes sistemanyň girizmeklik. Olar az wagyt talap edýär. Nemes talyplar magistr we diplom derejelerini eýelemek üçin 5 ýyl sarp edýärler. Käbir uniwersitetler globalizasiýanyn peýdasyna bu ütgetmeleri makullaýarlar. Uniwersitetler täze standartlary 2007-nji ýylyň ahyryna ýerine ýetirmeli. Gelejekde Diplom we Magistr derejeleri berilmeýär.

Köp görnüşli ylymlaryý bolanlygy sebäpli doktorantlaryň atlary hem köpdir: mysal üçin Doktor der Naturwissenschaften /tebigi ylymlaryň doktory/); Doktor der Rechtswissenschaften (ýurudiki ylymlaryň doktory/; Doktor der medizinischen Wissenschaft (mediki ylymlaryň doktory); Doktor der Philosophie (folosofiýa ylymlaryň doktory) we başgalar. Köp sanly doktoranturalar we hormatly doktorlar nemes dilinde geplesilýän ýurtlarda ýüzlenmäň görnüşlerinde giňden ulanylýar. Uniwersitet diplomynyň eýesi, magistr ýada Staatsexameniň eýelän talyp doktorantura geçip bilýär. Doktor derejesi (mysal üçin к Dr.rer., Dr.phil. we beýlekiler) filosofiýanyň doktory derejesine ekwiwalendir we gazanyp bolýan iň uly akademiki derejesidir. Mediki ylymlaryň doktorlygy Dr.med dürli usullar arkaly gazanylýar. Mediki talyplaryň käbirleri derňewlwe tamalanandan soňra edil şol wagyt doctor tezislerini (dissertasiýasyna) taýýarlaýarlar. Beýleki ylymlarda talyplar diplom ýazýarlar ýada magistryň hasabatyny taýýarlamaly.

Kämahall taýýarlygy dereje hökmünde nä dogry alynýar. Taýýarlyk bu Germaniýada we Awstiýada akademiki derejesi bolup durýar. Ol doktoranturadan soňra gözlegler makullanalanda okatmaga mumkünçilik doredýär. Bu ikinji tezisini ýazýan (Habilitationsschrift) ýada ýeke-täk çap edilen işleriň eýesi bolanda şol derejäni gazanyp bilýär. Taýýarlygyň anyk talaplaryna uniwersitetleriň öz bolsylygyna baglydyr. «Habil»., bu gysgaldylma doktorantura tamamlanandan soňra berilýär. Kada bolsy ýaly bu adaty dereje bolup priwat-dosentligi (lektor) derejesini aňladýar. Akademiki professorlykda (şu wagyt W2 we W3 diýip atlandyryýar). Käbir nemes uniwersitetler Taýýarlygy /может это аспирантура/ talap edenoklar. Emma şol derejýniň eyelerine artyk görülýär.

Irlandiýa

Irlandiýada milli diplom bakalawr derejesinden pes hasaplanýar. 2003-nji ýylda kabul edilen Täze /NQAI /Milli derejeleriň düzümi, milli diplomy ýönekeý bakalawr derejesi bilen ornuny tutýardy. Şol resminama düsündirýär bakalawr derejesinden soňra has ýokary diplom alynan bolsada onuň derejesi bakalawr bilen deňdir

Diplom — bu resminama diplomyň eýesi derňewleriň belli bir talaplaryny kanagatlandyýanlygy aňladýar. Onuň tersine ylym derejesi bolsa şol derejäniň eýesiniň akademiki äleminde tutýan ornuny görkezýär. Şonuň üçin diplomlar berilýär. Derejeler bolsa dakylýar graduand. Diplomly hünärmen graduand derejesine goýberilýär. Edil şol bir wagytda adam diplomyň alýar, ýone hünärmen bolsa belli bir derejäniň eýesi bolýar.

Italiýa

Italiýada uniwersitetlere diňe orta mekdebi tamamlanandan soňra goýberilýär. диплом ди maturità diýip atlandyrylýar. Ony 5 ýyl belli bir derse gönükdirilen ýöritrlesdirilen mekdepde gözlegler geçirenden soňra 19 ýasda alynylýar (mysal üçin liceo classico — klassiki derslerine gönükdirilen we öz içine gadymy grek, latyn dillerini alýar: liceo scientifico — ylmy derslerine gönükdirilen, ýöne latyn edebiýatyny öz içine alýar, liceo linguistico dillere, istituto tecnico trhnika gönükdirilen).

Diplomdan soň belli bir ugury saýlap (mysal üçin fizika, medisina, himiýa, gözlegler, arhitektura) uniwersitete girip bolýar: Belli bir mekdebi tamamlamaly diýýelen talap ýok. Köp uniwersitetler test arkaly talyplaty saýlaýarlar. Şu wagyt iki akademiki derejelerini teklip edýärler. Birinji dereje (laurea triennale) 3 ýyl gözlegleden saňra alynýar we bir ders boýunça gysgajyk hasabat taýýarlanmalydyr. Ikinji dereje (laurea Specialistica/Magistrale — LS/LM) gosmaça iki ýýyl gözlegleri geçirilenden soňra we saýlan dersiň belli bir sahamçasyn ýöritelesdirilýär (mysal üçin elementar bölejikleriň fizikasy, we s/m/) laurea magistrale ylmy isiň maslahaty geçirilenden soňra berilýär.

Diňe käbir talyplar uniwrsitet kärlerini dowap edýärler. Дотторато ди ricerca derejesine (filosofiýa doktorlyga gawat gelýän) diňe yhlasly talyplar amala aşyrýarlar. Dereje bolsa gözlegleri boýunça edilen ylmy isiň maslahaty geçirilenden soňra berilýär.

Gaptalyndan laurea triennale и laurea magistrale derejeleri alynandan soňra magistr derejesini alyp bolýar. Birinji derejeli magistrlygy laurea triennale soňra;Ikinji derejeli magistlygy laurea magistrale soňra, Bu derejeleri köp uniwersitetler we hususy edaralar dürli dersler boýunça, dürli möhletli we dürli bahal boýunça teklip edýärler (Italiýda magistratirada okan bir ýylyň uniwersitetde okan döwürden gymmat bolmagy mümkün) we jemleýji internaturany öz içine alýar.

Niderland

seret: Niderlandaky bilim

Niderlanda akademiki gözlegleriň düzümi oňden bäri ütgedilen ýagny 1982-nji ýylda. Şol ýylda gollandiýanyň magaryf ministi tarapyndan iki tapgyrly düzüm girizildi. Şol iki tapgyr arkaly dürli gözlegleri standartizirlemek synasyldy we olary bir tertibe salmaklygy çemelesildi. Gosmaça effekti, talyplar şol berilen möhletde işler geçirilmese ondan gözlegleri ýatyrmaly bolmalygyna ynandylar. Bu iki tapgyr Bolon prossesine gawat gelýär.

Golland talyby üçin uniwersitet bilimini almak üçin ol basda uniwersiteden öňdäki orta bilimi almaly Вурбереиденд Ветеншаппелиджк Ондервиджс” (VWO (Gimnaziýa — Атеней) — 6 ýyl. Onuň başga ýollary hem bar. Ýöne ahyrynda haýsy bir bilimiň netijesi WWO derejä gawat gelse uniwersitet bilimine goýberilýär. Käbir gözlegler üçin belli bir dersler hökmany bolup durýar ýagny fizika, biologiýa, himiýa dersleri öwrwnmwdikler medesina boýunça ylmy işleri alyp bilmeýär.

Niderlantda käbir ylymlar üçin belli bir san çaklendirmeler bolýar. Seýdip hökumet şol hünärler boýunça diplomly hünarmenleriň sanyny dolandyrmagyň ugury bolup durýar. Olaryň iň belli bolan ugurlar medisina we stomatologiýa.

Her ýýyl uniwersitetden öňündäki orta biliminiň gowy maksatnamalaryň sowhunlyk bilen kombinasiýalary, we käbir gosmaça serteleri bilen bilelikde olaryň haýsysy numerus clauses baslap biljegi barada çözgütker kabul edilýär. Kabul edilen Çözgütler garassysdyr. Emma kämahal aýratyn ýagdaýlarda gözlegleri başga uniwersitetler geçirmeklik hem rugsat edilýär (mysal üçin, käbir uniwersitetler bilen baglasykly masgala taryhy). Mysal üçin Golland korollyk masgalasynyň hemmesi Leýden uniwersitetde okadylar sebäbi olaryň arasynda taryhy aragatnasyklary saklanyp gelýär.

Gollandiýanyň köp uniwersitetleri hökumet tarapyndan goldalynýar. Bir näçe hususy uniwersitetler hem bar. Leýden uniwersiteti iň gadymy uniwersitetleriň biri. Ol 1575 ýylda döredilen.

Ýokardaky bellenilisi ýaly Niderlandlaryň uniwersitet gözlegleri 4 ýýl möhelrtli we 2 tagyrdan ybarat:

  • “propedeutische ” (1—2 ýýyl):Egerde talyp bu tapgyry şol möhletde gutaryp bilmese ol onda bu gözlegleri goýmaly we soňra bolsa ony dowam etmek üçin oňa rugsat berilmeýär. Bu tapgyry tamamlandan talyp ayglosaks bakalawr derejesine gawat gelýän derejäni eýeleýär: tebigi ylymlaryň bakalawry (ylymlaryň bakalawry), Bariý *sungat bakalawry), LLB *kanunlar boýunça bakalawry)
  • «Doctorale — (3—4 ýyl):Birinji tapgyry üstünlikli tamamlan talyp ikinji tapgyra ýol açýar. Bu tapgyrda talyp 3—4 okaýar. Ýenede bu tapgyr hem wagtynda tamamlanmasa okuwy bes etemegine ýetirýär. Bu tapgyrda «doktorlyk synagy» tabsyrylýar. Bu filosofiýa doktorlyk derejesini berýän ýönekeý doktorlyk synagy däldir. Ony üstünlikli tamamlana golland derejesi «doctorandus» ýa-da gysgaldylan «drs» derejesi berilýär. Bu golland ady köplenç anglisaks atlary bilen MSc (Ylmyň Magistri), MA (sungat magistri), и LLM (kanun magistri) atlandyrylýar. Medisina talyplar üçin «doctorandus» MD (medisina doktoryna) gawat gelmeýär we mediki talybyna pasiýenleri bejermek hukugyny berenok. Onuň üçin ýene-de iki ýýyl ýöritelesdirilen okuwlary zerurdyr. Medisina gözleglerini geçiren golland lukmany üçin, ýöne folosofiýa doktorlygyň gözleglerini geçirmedik bolsa «drs» diýýip atlandyrylýar. Seýlelikde a doctorandus “meester«adyny götermeklige rugasat edýär, fizikada bolsa «ingenieur» ady (injener).

Adaty golland «drs» gysgaldylan ady beýleki yurtalda düsünmezlige getirmegi mümkün, sebäbi bu hemme ugurlara degisli folosofiýanyň doktory diýýip düsünilýär.

Şu wagyt köp golland üniwersitetler MSc belli bir gözleglrini geçirmäge mümkünçilik doredýärler. Seýlelikde hakara ylmy bileleşigi bilen birigýär.Ondan başgada niderland dilli sebitlerde («hoor колледжи») köp golland uniwersitetlerinde okuw maksatnamalary inglis dilinde geçirlýärler.

«Drs» ýa-da MSc üstünlikle gazanandan soňra talyp folosofiýanyň doktory derejesini almaklygyna gönürdirilip biler, netijede doktoranrur germek üçin. Olar hem 4—6 ýýldan ybaratdyr. Şol 4—6 ýýylyň dowamynda folosofiýa doktorlygyndaky talyp mentored bolup bilýär. Filosofiýa doktorlygy iň bolmanda ylmy iş bilen tamamlanmaly we bellinen tertipde goranmaly. Şu wagytky tejribede (käbir derslerde hökmany) — folosofiýa doktorlygy döwründe talyp ýazmaly we ylmy nesirlerde şol makalalary çap etmeli. Çap edilen işleriň sany köp maslat edilýär emma azyndan 4 sany bolmaly takyk ylymlar — fizika, himiýa, tehniloigiýa medisina ugurlarda bolsa 1-ne ýeterlikli.

Ylmy isi ustünlikli goralandan soňra talyba «doktor» ady berilýär. Golland hünärmenleriň köpüsi üçin filosofiýa doktory bu diplomly hünärmenlerdir. Filosofiýa doktorynda haýsy ugur boýunça alynlygy bellenilenok. Netijede filosofiýa doktory kanunda, medisinada ýa-da matematikada bolmagy mümkün. Hemmesinin öňünden doktor diýip bellenilýär. “Doctorandus“derejesi hem edil şonuň ýalydyr. Filosofiýa doktorlary diplomly nürärmenler hökmünde uniwersitetlerde mugallymçylygy dowam edip bilýärler ýagny “Mugallym Universitair“(UD — dosent). Wagty bilen ýa-da üstünlikleri bilen “Universitair Hoofd Mugallym «(UHD — adýunkt — professor) derejä ýetip bolýar. Resmi taýdan UHD «hoog leraar» tabynlygynda işleýär, we bolüm müdüri köplenç professor bolup durýar. «Hoog leraar» dereje iniwersitetde iň ýokary ylmy derejesi bolup durýar we amerikanlary «doly» professorlygyna deňdir.

Niderlandlarda professor ady belli bir funksiýa bilen baglydyr. Hakykatda professor — uniwersitetleriň bölüminiň müdüri. Emma bu hökmany sert däldir,bölümi derejesiz adam hem ýolbasçylyk etmegi mümkin. Folosofiýa doktory bilimde, üstünliklerine we ekspertiza esaslanan. Uniwersitet bilen bagly bolmasaň resmi taýdan professor adyny ulanyp bolanok. Egerde professor uniwersitetden çyksa ol şol professorlyk derejesini ulanmaklyk aýratyn hukukygy ýirirýär. Emma durmuşda otstawkadaky professorlar ozüniň derejesini ulanylýarlar.

Beýleki ýewropa ýurtlardan tersine Niderlandlarda akademiki derejeler uniwersitetlerden dasary seýrek ulanylýar, mysal üçin Germaniýadaky ýaly sürüjileriň lisensiýalarynda ýa-da pasportlarynda.

Norwegiýa

2003-nji ýyla çenli Norwegiýanyň ýokary bilim ulgamynda 50sany dürli görnüşli derejelr we maksatnamalar barda. 2003-nji ýylda halkara ulgamyna geçmek boýunça özgertmeler yglan edildi.

Mysal üçin köp derejeler latyn atlaryny öz içine alýardy candidatus/candidate. Adyň ikinji bölegi hünariň ýa-da okan uguryny aňladýardy 2003-nji ýýylda bu derejeleriň hemmesi aýýryldy.

Norwegiýanyň ýokary biliminiň özgertmeleri, Kvalitetsreformen («Hil Reformasy»)

Parlamende 2001-nji ýýlda tassyklanyldy we 2003/2004 okuw ýyllarynda durmuşa geçirildi. Bu gözlegleriň we magistlygyň we bakalawryň (baccalaureus) kadaly möhlertlerini kesgitlrdi.

Dejere erki magistrlyk derejesi bilen tehnologiýadaky magistrlyk derejeleriň arasynda tapawutlanýar. Soňkysy öňki sivilingeniør derejesinden ýazylýar raýar gurlusykdaky derejesi bilen çalyşmas ýaly. Bu köp sanly derejeleriň biri bolup durýar we täze diplomly hünärmenler üçin ulanylýar. Hemme 2001-nji ýýylyň öňündäki doktorlyk derejeleri «Doktoryň filosofiki derejesine» geçirildi, ýazmaça philosophiæ doktory (kadaly filosofiýanyň doktory). Doktor philos. Derejesi filosofiýanyň doktory derejesinden has ýokary bolup durýar we doktorlyk derejäniň ýöritelesdirilen okuwlaryna gatnasmany şol derejäni alanlar üçin saklanylýar.

Polsha

Polshanyň sistemasy nemes ulgamyna gawat gelýär. Mysal üçin Warshawadaky uniwersitet aşakdaky diplomlary we atlary berýär:

  • adt licencjat (iň bolmanda 3 ýyl gözleglerden soňra berilýäe Bakalawr derejesine gawat gelýär),
  • ady inzynier (iň bolmanda 4 ýyl gözleglerden soňra berilýäe injener derejesine gawat gelýär)
  • ady магистра (5 ýyl gözleglerden soňra berilýär ýada öňündäki derejeleriň eýeleriniň gosmaça 2 ýyl gözleglerden soňra Magistr derejesine gawat gelýär),
  • doktor derejesi (doktor derejesi, Filosofiýa doktory),
  • doktor habilitowany dereje

Profesor ady (professor) resmi taýdan Polshanyň Przidenti berýär.

Russiýa, Ukraina we SSR-ň käbir yurtlary

Russiýa, Ukraina we SSR-ň käbir yurtlarynda akademiki derejeleriň gňrnüsleri we ylmy gözlegleri bilen bagly adademiki derejeleri örän tapawutlanýarlar.

Bilim derejeleri kolledjiň okuwlaryny tamalanandan soňra berilýär. Bilimiň bir näçe derejeleri bar:

  1. Bakalaw derejesi — köolenç kolldjiň 4 ýylyny talap edýär (ýokary bilimi iň pes derejesinde ykrar etmek üçin zerurdyr)
  2. Hünärmen derejesi kolledjiň 5 ýýyl okuwyndan soňra berilýär. (4 + 1)
  3. Magistr derejesi kolledjiň 6 ýýyl okuwyndan soňra berilýär. (4 + 2)

Köplenç Hünärmen ýa-da magistr derejesi öz içine bakalawr derejesini öz içine alýar. Ýöne ýokary derejadaki dereje ahyrky diplomynda kesgitlenen. Hünärmen we Bakalawr derejesi döwlt synagyna talap edýär we diplom isini (köplenç 50—70 sahypa) we takmynan magistr derejesine gawat gelýär.

Akadameki derejäniň birinji başganjagy «ylymlaryň kandidaty» diýip atlandyrylýar (mysal üçin fiziki-matematiki ylymlaryň kandidaty; tehniki, taryhy ylymlaryň kandidaty). Bu dereje ylmy gözlegler boýunça köp tagallany talap edýär: ylmy zurnallarda 5 çap edilen makalalary we ylmy isi (80—2000 sahypadan ybarat). Ýöritelesdirilen ylmy geňeş şol ylmy isi sedýärler, dasyndan bir-näçe syn berilýär we soňra ylmy iş goraga çykarmaga rugsat berilýär. Açyk goragdan soňra şol geňeşiň 2/3 aglaba bölegi şol isi makullasa onda ylymlaryň kandidaty derejesi berilmäňe maslahat berilýär diýýilip karar çykarylýar. Soňra hemme resminamalar ylmy iş bilen bilelikde Ýokary attestasion komissiýa iberilýär. Ol ahyrky makkullama netijenamasyny berenden soňra «ylymlaryň kandidaty» atly diplomy çykarýar.

Ylymlaryň kandidaty tamynan amerikanlaryň folosofipa doktoryna gawat gelýär. Emma bu dereje gözlegler boýunça köp wagyt talap edýär, köp çap edilen işlerini *hakykatda amerikanlaryň derejesinde çap işler talap hem edilenok), çuňňur goragyny talap edýär.

Russiýa, Ukraina we SSR-ň käbir yurtlarynda ahyr soňy ylymlaryň doktory bar (Doktor nauk). Bu dereje belli alymlar tarapyndan gazanylýar. Olaryň ylma bolan gosandy açyslar belli bir ugury döretmekden ybaratdyr. Bu täze hadysana ýa-da täze nazaryýeti açmagyny talap edýär. Bu köplenç ylymlaryň kandidaty derejesi alynandan soňra onlarça ýylary talap edýär, köp sanly çap edilen işleri resenriýa edilýän zurnallaryna (köplenç 50—300 sahypa), bir näçe çap edilen monografiýalary, durli konferensiýalarda taslamalarda gatnasmagyny we özüniň ýolbasçylygynda bir näçe ylymlaryň kandidatlary taýýarlamagyny we ylmy mekdebini döretmegini talap edýär. Bu örän çuňňur we öňde baryjy ylmy isi talap edýär (Köplenç 300—800 sahypadan ybarat(we şol isiň belli alymlaryň oňňünde edil ylmlaryň kandidaty ýaly şol ýsiň goragyny talap edýär. Netejede «ylymlaryň doktory» baradaky diplom berilýär.

Amerikanyň akademiki sistemasynda ylymlaryň doktoryna hiç hili gawat gelýän dereje ýok. Ol takmynan Germaniýanyň, Fransipanyň, Awstiýanyň we käbir ýewropa ýurtlaryndakt derejelerine kybapdas.

Ispaniýa

Bolon prossesiň öňünde Diplom (Bakalawr derejesi 3-ýyllyk üçin) we Licenciado *5-ýyllyk üçin). Emma hemme uniwersitetler (medisina we ahritektura uniwersitetlerden başgalary. Bu uniwersitetler magistr derejesini gorandan soňra berilýärdi, haçanda olaryň 5 ýyl nünärmen stzy bolsa) Grado geçenden soňra Magistlyk derejesi kreditlar sistemasy boýunça berilýär (1—2 ýylyň içinde 60—120 EÇTS kreditlar) we doktorlyk gözlegler tamam edilse.

Örän möhümdir: resmi magistrlyk üçin ETCS kreditlary almaklygyna çalyşmaly sebäbi käbir uniwersitetler kreditsys hem beriýär emma Bolon prossesiň çňklerinde bu örän zerurdyr. http://en.wikipedia.org/wiki/Diploma (08 сентября). Seret. diplomlaryň aratapawudy

Şwesariýa

Bolon prossesiň öňünde bu ýurtda 3 sany resmi diller bar (nemes, fransus we italian). Ylmy derejeler hem tapawutlanýardy dile görä. Fransus dilli uniwersitetlede birinji akademiki dereje Lisensiýa: 4—5 ýyl gözlegler, Beýik Britaniýanyň we ABS-nyň magistrlyk derejesine gawat gelýärdi [10]. Aspirantlyk derejesi diplôme d’études DEA или DESS approfondies: 1—2 ý gözlegler, ýörite gözlegleriň magistrlyk derejesine gawat gelýär. Swesar-nemes uniwersitetlerde birinji derejäni Lizentiat, diýip atlandyrýardylar, 4-ýyllyk dereje. Ikinjini Diplom nach демодулятор ersten akademischen Gradiýent.

Italiýan dilli uniwersitetlerde birinji derejäni licenza 4-ýyllyk dereje.Ikinji post laurea — 1-2 ýyl. Doktoral derejesi hemme uniwersitetlerde iň soňky dereje hasaplanýar we uguryna görä 3-5 ýyly talap edýär.

Beýik Britaniýa

Angliýa we Uells

Angliýa we Uellsde kada boýunça berenji dereje Bakalawr derejesine gawat gelýär gosmaçalar bilen (mysal üçin Bariý (hons) sungat dersleri boýunça BEng (hons gözlegler üçin we tebigi ylymlaryň bakalawry üçin hons — ylymlar üçin. Bu köplenç 3 ýyl gözlegleri talap edýär.

Gosmaçalaryň hormatlaryň derejelerini (Степени почестей) köplenç 4 sortlaryňa bölünýär.

  • Birinji klass hormatlar
  • Ikinji klass hormatlar
  • Üçinji klass hormatlar

Standarta ýetmeýän talyplar tapawutsys diplomy berseň bolýar

Graduateship (GCGI soň) şäher we London institutlaryň gildiýasy tarapyndan berilen we Beýik britaniýanyň hormat derejeleriň sanawyna girizilen.

Käbir talyplar integrirlenen Magistrlygy öwrenýär, bu bolsa entäk birinji dereje bolup durýar. Bu gözlegleriň 4 ýylyny talap edýär we dersiň görnüşi bilen kesgitlenýär, mysal üçin MEng gözlegler üçin, MPhys — fizika üçin, MMath -matematika üçin. 4-ýyllyk derejeden ýokary bolan britaniýanyň bas uniwersitetlerinde MEng, gözlegleriň birinji derejesi bolup durýar we 3-ýyllyk BEngiň ornuny tutup.

ABS-den tapawutly tarapy, bilimde ikri ýöridelesdirme bolanlygy sebäpli Magistriň derejesi diňe bir ýyll gözlegleri öz içine almagy mümkün we filosofiýa doktory üçin kadaly möhlet 3 ýyll. Şol sebäpden ABS-de bakalawr derejesinden doktorantura çenli 9 ýýyl bolan bolsa, Beýik Britaniýada 7 ýýyl ýa-da 6 ýyl *sebäbi magistlyk derejesi filosofiýa doktorlygy almak üçin hökmany sert däldir).

Ýakyn wagytda käbir öz ara baglansykly dersler (vocationally) boýunça Aspirantlaryň diplomlaryny berýän kurslaryň sany artdy. Köp edaralar (eg Açyk uniwersitetler) şol kurslara 1 ýyll teklip edýärler, we gosmaça bir ýyll magistrlyk derejesini almak üçin.

Şol kurslaryň giňden ýaýranlygy kanunçylyk talaplary üçin hem artýar. Sebäbi ölar guramaçylaryň durmuş ulgamy bilen bagly meselelere ýardam edýänligini saýýatlandyrýar.

Fondyň derejesini proffessional-tehniki gözlegleri geçirenligini görkezýär. Fondyň derejesi amerikanyň hyzmatdas derejesine kywatdas we ýokary bilimli kolledj bilen kesgitläp bolýar.

Şotlandiýa

Şotlandiýanyň birinji derejesi Sungat magistri we gumanitar ylymlar üçin ýa-da ylymlaryň bakalawry tebigi ylymlar we sosiologiýa üçin. Olar umuman öwrenilip bilner ýa-da derejeler boýunça. Umumy dereje (MA ýa-da tebigi ylymlaryň bakalawry) tamamlamak üçin 3 ýyly talap edýär: hormat derejesi (степень почестей) (MA Hons ýa-da tebigi ylymlaryň bakalawry HONS) 4 ýyl: Umumy dereje belli bir kesgitlenen ders boýunça bolanok, we ukubyna görä utgasdyrylan dersler bolmagy mumkün.

Hormat derejesi umumy dersler boýunça 2 ýyll gözlegleri talap edýär. Soňra 2 ýyll bolsa belli bir ugur bolsa ýöritelesdirme geçýär. (mysal üçin, klassika, taryh, himiýa, biologiýa).

Bu hem Sotlandiýanyň ýrta bilimini aňladýar. Bu ýerde kadaly 5 ýyl Highers öwrwnildi 3 sany englis öa-da walliý dilleriň A-derejesi. Ondan ýokary — bir ýylyň kwalifikasiýasy. Sotland derejeleriň A- derejesi — 2 ýyl, ýagny Angliýanykdan bir ýyl artykmaç. Öndebaryjy Highers orta bilimiň ahyrky ýyly. Olar talyplara Sotlandiýanyň uniwersitetleriniň 2 ýylyna girmek mümkünçilik berýär.

MA ýa- bakalawr üçin hormatlar 3 klasslara bölünen:

  • Birinji klass hormatlar
  • Ikinji klass hormatlar
  • Üçinji klass hormatlar

Hormat derejeleri üçin hemme talaplary ýerine ýetiren talyplara ýöne oňa mynasyp bolmasa onda şol talyba Ýöritelesdirilen dereje birilip bilner.

Magistr derejesindäki aspirant käbir dersler boýunça teklip edip bolar. Emma Angliýa bilen Uelsdan tapawudy ol sungat magistr derejesini berenok sebäbi bu okadylmaýan dereje. Aspirant derejesi sungatda we gumanitar ylymda köplenç hunarmen (MLitt) derejesi bilen kesgitlenýär; tebigi we jemgyýetçilik ylymlarda ylymlaryň magistri (MSc). Doktorlkyk derejeleri bolmady aspirantyň gözlegleri köplenç filosofiýanyň magistri (MPhil) ýa-da gözlegleriň magistri (MRes) derejeleri bilen kesgitlenýär. (MLitt) derejesi bilen kesgitlenýär; tebigi we jemgyýetçilik ylymlarda ylymlaryň magistri (MSc). Doktorlkyk derejeleri bolmady aspirantyň gözlegleri köplenç filosofiýanyň magistri (MPhil) ýa-da gözlegleriň magistri (MRes) derejeleri bilen kesgitlenýär.

Basda doktorlyk derejeleri sungatda, ylymda gumanitar ylymlarda Filosofiýa doktory derejesi bilen kesgitlenýär.

Ýewropadaky doktorlyk derejeleri

1999-njy ýylyň iýun aýynda 29 sany ýokary bilim boýunça ýewropa ministrleri Bolon deklarasiýa gol çekdiler. Bu deklarasiýa 2010-njy ýyla çenli Ýewropanyň Ýokary bilimiň çäklerini (EHEA ýada ÝÝBÇ) bellemekligine çemelesýär. 2000-nji ýylyň ýanwar aýynda Ýewropa komissiýanyň teklibi boýunça Ýewropanyň Gözlegleriň we innowasiýalarytyň çäklerini (ERIA ýa-da ÝGIÇ) kesgitlemek barada karar kabul edildi. ÝGIÇ-nyň esasy maksady ylmy gözlegler üçin gowy sertleri döretmek we sonyň esasyndy Bilimli Ýewropany döretmek, sebäbi Ýewropanyň öndebaryjy pudagy bu bilimdir.

Bu iki «ugur» alada bolup durýar. Sebäbi adam kapitalyň ösüşi gönüden-göni bilim, okuw bilen baglydyr. Doktorlyk we postdoktorlyk programmalar bolsa Ýewropanyň Ýokary bilimiň çäkleri we Ýewropanyň Gözlegleriň we innowasiýalarytyň çäkleriniň arasynda özbolsly köpri bolup durýar we Ýewropanyň ýokary bilimiň ösmegi babatdaky jedellere giňden girisýär.

Şu wagyt doktorlyk derejeleriň we kwalifikasiýalaryň ösusi Bolon prossesiň gün tetibinde wajyp meseleleriň biri bolup dur. ЮНЕСКО özüniň hyzmatddaslary bilen «Doktorlyk derejeleri we kwalifikasiýalary Ýewropanyň Ýokary bilimiň çäkleri (EHEA ýada ÝÝBÇ) we Ýewropanyň Gözlegleriň we innowasiýalarytyň çäkleri bilen baglylykda (ERIA ýa-da ÝGIÇ)» atly taslamaň üstünde isläp baslady.

Doktorantura — bu iň ýokary akademiki derejesidir. Doktorantura sözi latyn doktor sözünden emele geldi we «mugallym» diýip aňladýar. Bu orta asyr ýewropada döredi haçanda uniwersitetde pkatjak bolsan lisensiýa zerurdy. Bu manyda doktorlyk okuwlary gildiýa gildiýa okuwçylyk bolup durýardy. Täze mugallymlar üçin «Sungatyň magistrlyk» gildiýasyny eýelemek üçin 7 ýyl okuw geçmelidi. Bu möhlet beýleki dersler üçin ýalydy. Ilki basda magistr we doktorlyk derejeleriň möhletleri deň bolupdy. Soňra bolsa doktorantura magistraturadan has ýokary kwalifikasiýa diýip hasaplanyldy.

Doktoranturanyň orny we ýeri wagyt geçmegi bilen ütgedi we sebitleýin ütgemelerine baglydy. Mysal üçin XX asyra çenli inglis dili ulanylýan uniwersitetlerde doktorlyk derejeli mugallymlar köp däldi, olary diňe uly ýasly ya-da bir mukkades alymlar degişledi. Ondan soňra nemes dili ulanylýan uniwersitetlerde lektor bolmak üçin «gözlegler doktoranturasyny» tamamlamagyny talap etdi. Ondan soňra bu tejribe giňden ýaýrap baslady. Uniwersitetleriň ütgemegi bilen olarda gözleg işleriň ýaýramagy bilen doktoranturanyň wajyplygyny has-da artdyrdy. Şu gün doktorantura akademiki mertebesini ýokarlandyrmagynyň öňünden döreýän sertdir. Emma edil şol bir wagytda doktorlyk derejesini eýeleýänleriň hemmesi uniwersitetiň agzasy bolup duranok. Köp uniwersitetler aýratyn hormata mynasyp adamlara, ýa-da jemgyýetiň uniwersitetiň ösüşini aýratyn gosand edenlere «hormatly doktor» derejeleri hem berýärler.

Doktorantura akademiki mertebesi üçin standart kwalifikasiýasy hokmünde kabul edilen bolsa+da bu otnositel täze açyslaryň biridir. Uly görnüşli doktorantura (şu wagyt Beýik Britaniýada köplenç has ýokary doktorantura diýip atlandyrylýar) has köp wagyt talap edýär, sebäbi dalasgärler özüne şol dersler boýunça ekspert bolup biljekligini görközmeli. Şu görnüşli doktoranturalar şu wagytky döwürde seýrek bolup durýar. Emma seýle görnüşli taýýarlyk Ýewropa bileleşgiň çäklerinde ulanylýar we uly möçberli ylmy isini talap edýär we çap edilen isltriň sanawyny. Bu okuw garassys özbasdak ylme gözlegleri alyp bilýänligi görkezýär, we ltksiýalary we okuwlary geçirmekde tejribesiniň bfrlygyny saýatlyk edýär. Taýýarlyk (подготовка) ýokary doktorlykdan soň berilýän kwalifikasiýa hökmünde bahalandyrylýar. Doktoranturadan soň köp ýyl geçenden soňra Priwat-dosenti ýa-da professor derejesini almak üçin zerur bolmagy mümkün (Germaniýa)

Şonuň ýaly sistema adaty bolsy ýaly Russiýada saklanýar. Russiýa imperiýasynda akademiki ylymlaryň doktory derejesi (doktor nauk) iň ýokary akademiki derejesi bolup durýardy. Bu sistema SSSR dowründe we postsowet ýurtlaryň köpüsinde ulanylýardy.

Doktoranturalaryň görnüşleri

Orta asyrlardan bäri dunýa boýunça uniwersitetlar tarapyndan teklip edilýän doktoranturalaryň görnüşleri, sany usullary artýar, we yurtlar boýunça tapawutlanýar. Umuman alynanda doktoranturalar aşakdaky toparlara bölünip biler:

Gözlegleriň doktoranturasy

Gözlegleriň doktoranturasy ylmy nesirlerde çap edilen ýa-da monografiýa görnüşli akademiki gözleglerini we onuň iň bolmanda adamzat bilimine ujypsyz gosand edenligini göz öňüne tutup berilýär. Gözleg köplenç dissertasiýa görnüşinde kabul edlýär we bellenilen tertipde goralýar.

Geçen asyrda giňden ýaýran bu görnüşiň iň umumlasdyrylan mysaly — Filosofiýaň doktorynyň derejesi. Beýleki mysallar Gözlegleriň Doktory (EngD) ABS-de we Beýik Britaniýada, Bilimiň Doktory (EdD), Praktiku ähmiýetli lingwistika boýunça Doktory tebigi bilimleriň doktory (Dr.rer.nat). Germaniýada.

Doktoranturanyň möhletleri öz ara tapawutlanýar: Beýik Britaniýada we ABS-da filisofiýa doktory üçin ayndan 3 ýyldan az bolmadyk wagty talap edýär. Basda talyp magistrlyk derejesini tamamlaýar. Bu köp bolmadyk dersler üçin gawat gelýar Bu köp bolmadyk dersler we yurtlar üçin kada bolup durýar (mysal üçin Beýik Britaniýda sungat we gumanitar ylymlar üçin). Olar üçin okadylýan dowür birinji derejeden filosofiýanyň doktory derejesine çenli artmaly. Bu möhletde tamamlamagy mümkün emma muňa garamazdan köp dalasgärler gosmaça ýýlary alýarlar: ortaça 5—10 ýýyl. 1990-nji ýýylyň ahyrynda britaniýanyň sowetleri 4 ýýylyň dowamynda talyplar ylmy işlerini tabsyryp bilmeýän bölümler üçin jerime girizdiler (malelesdirmzni kemeltmek görnüşinde). Fizika ylymlaryndaky talyplar sungatdaky talyplardan köplenç öňüräk işlerini tamamlaýarlar, sebäbi olaryň maliýlesdirmesi gowrak. Beýik Britaniýda we ABS-da gözleg doktoranturasy köplenç 3—4 ýýyl özbasdak ylmy gözleglerini we netijede şol ylmy isiniň goramagyny talap edýär. Hemme ýurtlarda doktorantura gözlegleriň aýýrylamasyz bölegi bolup durýar. Ýewropa kanunlara laýýyklykda Ýewropa bileleşigindäki ýurtlaryndaky gözlegler doktoranturasy beýleki ýurtalarda hem Kabul edilýär.

Has ýokary doktoranturalar

Käbir ýurtlarda aýratyn hem Beýik Britaniýada, Irlandiýada we skandinaw ýurtlaryň käbirlerlerinde has öokary doktoranturalar bar. Olar sokarhilli çap edilen işleriň esasynda berilýär. Mysal üçin Ylymlaryň doktory Britaniýada we страны содружества we Dat diliň doktoranturasy (doktorgrad; mysal dr.theol., doktorр theologiæ, latyn din doktory üçin).

Doktorlykdan son nemes diliň taýýarlygy kämahal şol derejä degisli diýýip hasaplanýar. Emma bu taýýarlyk akademiki derejesi däl-de, nemes uniwersitetde okatmaklygyna hukuk berýän hünärmen lisensiýasy bolup durýar.

Has ýokary doktorantiralar uniwersitetler adamyň ýöritelesdirilen ulgamynda eden gosantlaryny makkullamak üçin hem berilýär.

Professional doktoranturalar

Professional doktoranturalar belli bir ulgamlarda berilýär haçanda dalasgär akademiki ulgamynda işlemän belli bir hünär bilen mesgullanýarlar kanun ýaly, saz ýa-da ministrliklerde. Mysal üçin amerikan derejeler Medisina doktory (MD)

Ýurisprundensiýa doktory (JD) stomatologiýa doktory (MDDr). и Weteranariýa doktory (MVDr).

Beýik Britaniýda we Awstraliýada, Professionalyň doktoranturasyň möhleti amaly gözlegleriň kämillesdirmegi üçin ulanylýar. Olar folosofiýa doktoryna we Bilim doktory (EdD), Amaly ligwistika menejmentiň doktory *maglumat binýadyň admistraroru(derejelerine gawat gelýär. Bu derejeleri almak üçin ylmy iş edil dissertasiýa ýaly bolmalydyr, emma alynan netijeler tejribe ähmiýetli bolmalydyr. Bu derejelr coursework we gözlegeleri geçirmekligini öz içine alýar olar bolsa amerikanyň folosofoa doktorlygyna gawat gelýär.

Hormatly doktoranturalar

Haçanda uniwersitet adamyň üstünliklerini we onuň ýöritelesdirilen ulgama eden gosandyny ykrar edesi gelende ol şol adama hormat köplenç doktorlyk derejesini beip bilýär. Bu ýagdaýda uniwersitet özüniň kadaly talaplaryny ýatyrýar. Köplenç adamyň üstünlikleri akademiki ulgamda bolmgu mümkün ýa-da beýleki ulgamlarda.

Ýewropa uniwersitetleriň Ligasy (LERU)

LERU —  bu ýewropadaky 20 sany gözlegleri tarapyndan iň güýçli uniwersitetleridir. Olar doktorlyk okuwlarynda ýewropa standartlaryny üpjün etmegiň madellini girizmekligine çalyşýarlar. Bolon prossesiň 3 sikly doktorlyk bilimi beýleki 2 sikldanýrän tapawutlanýar. LERU aşakdaky punktlary aýratyn nygtap geçýär.

Bizness, senagat bilen aragatnasygy saklamaly, hyzmatdaslyk we çalyşma jemgyýetiň zerurlygyna uns çeker. Doktorlyk diplomly hünärmenleriň mümkünçilikleri barada wagyz işlerini geçirmeli. Uniwersitetler doktorlyk okuwlaryň gummatlyklaryny wajyplygyny akademiýaň dasyndaky sferada giňden ýaýratmaly.

Doktorlyk okuwlary Bolon prossesiň 1—2 sikllaryndan düýbinden tapawutlanmalydyr. Bu ýerde hiç hili ýewropa kreditlary ulanmaly däl. Doktorlyk okuwlaryň hiliniň barlaglary bolsa derejäni beriýän edara tarapyndan yzygiderli baha bermek arkaly amala aşyrylmalydyr.

LERU agzalalaryň uniwersitetleri doktorlyk biliminde iň ýokary hiliň standartlaryny öz ara hyzmattaslyk arkaly kämillesdirýärler we gözlegleriň ýewropa modellini başga ýerlerde ornasdyrmagyna çalyşmaly. Seýlelikde LERU gözlegleriň hemme ýerlerde ornasdyrmagyna öäüniň garassyz gosandyny ejek bolsar we Lissabondaky güt tertibindäki maksatlaryny durmuşa geçirmegine ýardam eder.

Doktorlyk derejelerine aragatnasyk

DoktoranturaABŞ-daky doktorlyk gözlegleriä sanawy

A

Iňňe sançmaklyk doktory we gündogar medisinanyň doktory

Ýasaýys eleksiry Vishwa Vidyapeetham

Arhitektura doktory

Sungat doktory

Audioligiýa doktory

B

Menejement doktory

C

Filisofiýa doktory

Din hukugyň doktory

Hirotejribäniň doktory

Raýat hukugyň doktory

D

DGOW

Din taglymatlaryň doktory

Informatika doktory

Diş hirurgiýanyň doktory

Saglyk admistrirlemäniň doktory

Saglyk ylmyň doktory

Liberal gözlegleriň doktory

Dolandyrmanyň doktory

Filisofiýa doktoryhemmesi dissertasiýdan dasary

Amaly din taglymatlaryň doktory

Doktor nauk

Doktor-Ingenieur

EBilim doktory

Gözlegleriň doktory

Doktoranturany işläp taýýarlamaklyk

Gözleg professional doktoranturasy

F

Sungat doktory

H

Hormatly alymlyk derejesi

Gumanitar ylymlaryň doktory

I

Informasion tehnologiýalaryň doktory

K

Kandidat nauk

L

Доктор Juris

Kanunlaryň doktory

Доктор обоих законов

Доктор Писем

Доктор Либералиум Артиум

Ýurdyň berýan alymlyk derejeleriň sanawy

Hormatly alymlyk derejeleriň sanawy

М

MD/PhD

Medisina doktory

Ministrlik doktiry

Täze dilleriň doktory

Saz sungatyň doktory

Saz doktory

Ideg etmegiň doktory

O

Osteopatik medisinanyň doktory

P

Pastoral din taglymatlaryň doktory

Dermanhananyň doktory

Folosofiýa doktory

Fiziki terapiýanyň diktory

Professional gözlegleriň doktory

Taslamalary dolandyrmagynyň doktory

Psihologiýa doktory

Döwlet gullygynyň doktory

Saglygy goraýýys doktory

R

Din biliminiň doktory

Дотторато ди ricerca

S

Mukkades din taglymatlaryň doktory

Programma düzmekligiň doktory

Ylmyň doktory

Sosiologiýa doktory

Durmuş meseleleri ulgamyndaky işler boýunça doktory

T

Tehnologiýa doktory

Din taglymatlary doktory

 

Terjimeden http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Doctoral_degrees

Aspirantlaryň hünärmen derejeleri

MBA özüniň bilimini, tejribesini kämillesdirmegine çalyşýan hemme menejerler üçin standart bolup durýar. Ondan başga-da MBA köp kompaniýalar tarapyndan işçi orunlaryň gowy kwalifikasiýasyny subutlandyrýan dereje hölmünde makullanan. Bu diplomyň netijelegini mertebäniň ýokarlyndyrmagyna ýardam etmegi bilen häsiýetlendirilýär.

Belli halkara Programmalar

MBA programmasyny tekip edip bilmek her bir edara üçin örän wajypdyr. Bu halkara makullygy ösdürmegiň mümkünçiligidir. Şu gün Fransiýanyň esasy isjewur mekdepleri iki dilde fransuz we inglis dilinde şol diplomlary tekip edýär we amerikanyň belli uniwersitetleri bilen baslesik etjek bolup. INSEAD в Fontainbleu MBA-ň ýewropadaky MBA-ň ekwiwalenti we 1996-njy ýylda iň gowy uniwersotetleriň sanyna girde Warton Garward bilen bilelekde. Bu akkredidasiýa ýewropanyň beýleki edaralaryň hem hilini ýokarlandyrmagyna ýardam etdi.

Emma Fransiýadaky MBA programmalar fransus dilinde el mydama okadylanok. Şol sebäpden haçanda edara iň gowy talyplary ise aljak bolsa onda inglis dilini bilmek wajyp sert bolup durýar. Bu edaralaryň köpüsi gowy TOEFL we GMAT talap edýär.

Öewropaly MBA-ň mýhleti 10—15 aý. Emma Ренном belläp geçisi ýaly «Bu biziň programmasynyň hili pesligi däl-de biz talyplardan köpüräk soraýarys» Bu sistemanyň güýçli tarapy — maýa goýumlary wagtynda peýda berýärler. Şu wagytky döwürde amrikan menejerler MBA-ny Ýewropada hem tamamlaýarlar. Sebäbi olar bir wagytda pul gazanyp bilýärler, täze medeniýetleri we dolandyrmalary öwrenip bilýärler.

Senagat boýunça okuwlar

Fransiýadaky geçirilýan okuwlar amaly ahmiýetli. Nazaryýet ähmiýetli Amerikan sistemasynyň bilen deňeşdireniňde fransuz kurslary senagata ýakynlasdyrylandyr. Sebäbi olaryň edaralarynyň düzüminiň özbolusly we ýerli Söwda palatasy tarapyndan goldanýar. Menejerler bilen kompaniýalada dususyklar yzygiderli geçirilýärler. Ondan başga-da uçrymlaryň sistemasy örän netijeli.

Fransus MBAs ýenede güýçli taraplary köp. Amerikan uniwersitetlerden çykdaýjylary az we programmalar esasanam sana däl-de hile gönükdirilen. Olar hem dürli medeniýetlere halkaara meselelerine gönükdirilen we alys-çalyş programmalr hem köp esasanam ýewropa uniwersitetleri bilen. Kompaniýalar bilen integrirlenenligi sebäbli olar bazara gönükdirilen netejeli kurslary tekip edýärler.

Haçanda biz Ýewropany amerikanyň MBA sistemasy bilen deňeşdiremizde Ýewropa esasan Fransiýa dürli görnüşli programmalary teklip edýär. Inglis dilindäki в INSEAD, HEC, ESC Париж, ESC Ренн, ESC Марсель) ESC, ESC Ренн, ESSEC, distension okuwlaryny 20 ýurtlar bilen gowrak MBA okatmaklygy baradaky ylalaşygy bar. Käbir edaralar ýöritelesdirilen programmalary hem döretdiler mysal üçin imitiň marketingi в L’Idrac, Ýa-da informasion tehnologiýalary Thesus institutynda.

Ýewropadaky MBA programmalaryň nusgalary

Beniluks: Nyenrode Universiteit, TianNimbas

Finländiýa: LSE

Fransiýa: Audencia, Bordeaux Business School, CNAM IIM’, EIPM, EM Lyon, ENPC, ESC Lille, ESC RouenManagement School, ESCP-EAP, Grenoble GSB, International University of Monaco, PGSM, Reims Management School, Schiller International University, Science Po, Theseus Edhec

Italiýa: SDA Bocconi

Ispaniýa: EADA, IESE, Instituto de Empresa, Pompeu Fabra

Şwetsariýa: BSL, GSBA Zurich, IMD, St. Gallen, Strathclyde Business School-Swiss Center

UK: Ashridge, Granfield, London Business School

Italiýa: SDA Bocconi

Ispaniýa: EADA, IESE, Енститюто де Эмпреза, Pompeu Fabra

Swesariýa: BSL, GSBA Цюрих, IMD, С-. Gallen, Стратклайдский Деловой школьно-швейцарский

Beýik Britaniýa: Ashridge, Granfield, Лондонская Деловая Школа

MBA assosiasiýasy

MBAs assosiasiýasy 1967-nji ýylda aspirantyň bilimine garassyz garaýan halkaara edara. Biziň hyzmatlarymyz we akkredidatiýamyz hemme MBA üçin standart. Biz 9000 gowrak MBA talyplar we hünärmenler üçin ýeketäk hünärmen assosiasiýasy.

Biziň akkredidasiýamyz hemme menejemntiň magistrlary üçin global standarty hökmünde makullanan. Menejementiň doktoranturasy *maglumat binýadynyň admistratory) we Biznesiň magistlygy *Bizness admistation). Biz şu wagyt 155 isjewur mekdeplerinde 69 yurtlarda MBM programmalara akkredidasiýa berdik.

MBAs barada köpräk bilesiň gelse şu ýerde syrkyldadyp goýberiň.

Ref . http:/ /science.gov.tm

2 Responses

  1. […]  Ýewropada ýokary okuwdan soňky bilim […]

  2. […] Ýewropada ýokary okuwdan soňky bilim […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: