DIFUZ ZAHERLI ZOB

DIFUZ ZÄHERLI ZOB – ENDOKRINOLOGIÝANY ÄHMIÝETINDE KÖP DUSÝANKESELLERIň BIRIDIR. BU KESEL , ADATÇA TUTUşLYGYNA ULALAN GALKAN GÖRNüşLI MÄZ TARAPYNDAN TIREOID GORMONLARYNYň DURNUKLY PATOLOGIKI GIPERSEKRESIÝASY BILEN HÄSIÝETLENÝÄN AUTOIMMUN KESELDIR.HÄZIRKIZAMAN ENDOKRINOLOGIÝA YLMYNDA GALKAN şEKILLI MÄZIň ANATOMO- FIZIOLOGIÝASY, ONUň ORGANIZMDE YERINE ÝETIRÝÄN FUNKSIÝASY, TIREOID GÖRMÄNLAR WE OLARYň ORGANIZMDÄKI AHMIÝETI, TIREOID GORMONLARYň SINTEZI , ONUň MERKEZI NERW ULGAMY HEM-DE GIPOTALAMO-GIPOFIZAR ULGAMLAR TARAPYNDAN SAZLANYşY, BU GORMONLARYň BIOHIMIKI GURLUşY, ORGANIZMDÄKI ZOBYň KATABOLIZMI BELLI BIR DEREJEDE ÖWRENILDI.BU BOLSA DIFFUZ ZÄHERLI ETIOLOGIÝASYNA WE PATOGENEZINE DüşüNMEKLIGE, KESELI BEJERMEK üçIN OPTIMAL TAKTIKANY SAÝLAP ALMAKLYGA ÝARDAM BERÝÄR.DIFFUZ ZAHERLI ZOB KESELI ÖZüNE ÇYNLAKAÝ ÇEMELESILMEGINI TALAP EDÝAR. SEBäBI ÖZ WAGTYNDA, KWALIFISSIRLENEN TERAPEWTIKI KÖMEK BERILMEDIK ÝAGDAÝYNDA KESEL AGYR NETIJELERE WE MAÝYPLYGA GETIRIP BILÝAR.

Görnüşleri-ZOBYň MOÇBERI WE TIREOTOKSIKöZ SINDROMYNYň AGYRLYK DEREJESI ESASYNDA GöRNüşLERE BöLüNÝÄR:

1)SUBKLINIKI GÖRNüşI (YEňIL GEÇÝÄN)- KLINIKI YüZE ÇYKMALARY AÇYK BOLMAÝAR, GORMONAL BARLAGLARYň ESASYNDA ANYKLANÝAR.

2)AÇYK BILDIRÝAN (MANIFEST,ORTA AGYRLYKDAKY) TIREOTOKSIKOZDA KESELIň AÇYK BILDIRÝAN ALAMATLARY BAR.

3)ÇYLşYRYMLAýYN(AGYR GEçYAN) GORNüşINDE GAÝRA üZüLMELER BAR(TIRPILDEÝäN ARITMIÝA, YüREK ÝETMEZçILIGI,PARINHIMATOZ AGZALARYň DISTROFIKI üÝTGEşMELERI,PSIHOZ,BEDENIň AGRANYNYň EP-ESLI AZ BOLMAGY).

Sebäbi we gelip çykyşy -DIFFUZ ZäHERLI ZOBUN ETIOPATOGENIZINIň ESASYNDA IMMUNOLOGIKI BOZULMALAR DURYAR .DIFUZ ZäHERLI ZOBYN GELIP ÇYKYşYNYň ESASYNDA ÄHTIMAL , TIREOTROP GORMONYN RESEPTORLARYNA AUTOANTITELALARY STIMULIRLEÝAN IMMUN ULGAMYNYň DOGABITDI DEFEKTI ÝATÝAR. AÝALLAR ERKEKLERE GöRä 5-10 ESSE KÖP KESSELLEÝäRLER. DIFFUZ ZäHERLI ZOB KöPLENç ÝAş WE ORTA ÝAş DöWüRLERDE MANIFESTIRLEÝÄR

Kliniki keşbi-GALKAN şEKILLI MäZ ADATÇA IKI BöLEGINIň WE BIRIKDIRIJI BOÝNUNYň HASABYNA ULALÝAR, AGYRYSYZ WE MAÝYSGAK BOLÝAR. ESASY KLINIKI BOZULMALAR POLIORGANIKI BOLUP, ONDA KöP ORGANLARYň IşINIň BOZULMALARY BOLUP GEÇÝäR.ÝüREK-GAN DAMAR ULGAMY TARAPYNDAN -ESASAN,SEÝREK PAROKSIZMAL SINUS TAHIKORDIYASY, EKSTRASISTOLIYA, SEÝREK DURNUKLY TIRPILDEÝäN ARITMIÝA BOLYAR. KÖPLENÇ SISTOLIKI ARTERIAL GIPERTONIÝASY, MIOKARDIODISTROFIÝA, ÝüREK ÝETMEZÇILIGI ÝALY ÇYLşYRYMLAşMALAR ÝüZE ÇYKÝAR. AUSKULTATIW- ÝüREGIň SESLERI GüÝÇLI, ÝüREGIň DEPESINDE SISTOLIKI SYGYLDYSY EşIDILÝÄR. KATOBOLIKI SINDROMLARDAN: HORLANMA (ARRYKLAMA), SUBFEBRILITET, DERINIň GYZGYNLYGY, DERLEMEKLIK ÝALY ALAMATLAR BELLENILÝäR. MERKEZI NERW ULGAMY TARAPYNDAN-ÝOKARLANAN GYJYNDYRYJYLYK, ÝUKA-GäWUNLILIK (AGLAMSAKLYK), ALNASAKLYK, MAZINIň ALAMATY (OňE UZADYLAN ELLERIň BARMAKLARYNYň TITREMEKLIGI), BüTIN BEDENIň TITREMEKLIGI, GöZ ALAMATLARY (GöZüň WEGETATIW INNERWASIýASYNYň BOZULMAGY): EKZOFTALM, GREFIN ALAMATYň BOLMAKLYGY (ÝOKARY SEREDENDE ÝOKARKY GABAGYň REňKI GöZüň GARAJYGYNDAN YZA GALMAGY), KOHERIN ALAMATY (şOňA MEňZEş, EMMA AşAK SEREDENDE), MEBINSYň ALAMATY (ÝAKYN ARALYKDA GöZüNI BIR ÝERE DIKIP BILMEZLIK), ZOFRUANYN ALAMATY (ÝOKARY SEREDENDE MAňLAÝDA ÝYGYRDYň BOLMAZLYGY)BOLÝAR. EKTODERMAL BOZULMALAR: DYRNAKLARYň DöWLEGENLIGI, SAÇLARYň DüşMEGI: DERI ÇYGLY, ÝYLY, ELASTIK, MAHMAL ÝALY. IÝMIT SIňDIRIş ULGAMY TARAPYNDAN- IşDäNIň ýOKARLANMAGY, GARYNDA AGYRY, DURNUKSYZ ULY TARET, TIREOTOKSIKI GEPATOZBOLYAR. ENDOKRIN MAZLER: YUMURTGALYKLARYN AMENOREYASYNA CENLI DISFUNKSIYASY, FIBROZ-HALTA MASTOPATIYALARY, TIROGEN OTNOSITEL, YAGNY KORTIZOLYN KADALY YA-DA YOKARLANAN SEKRESIYASYNDA BOWREK USTI MAZLERIN YETMEZCILIGI (MELANODERMIYA, GIPOTONIYA)BOLYAQR. DIFFUZ TOKSIKI ZOBYN UGURDAS KESELLERI: ENDOKRIN OFTALMOPATIYASY (50-60% NASAGLARDA), PRETIBIAL MIKSIDEMASY (1-4% NASAGLARDA, INJIGIN ON TARAPYNYN SUWLULANMASY, GATAMAGY WE DERININ GIPERTROFIYASY), AKROPATIYA (ORAN SEYREK: DABANLARYN WE ELIN PENJELERININ PERIOSTAL OSTEOPATIYASY RENTGENOLOGIKI BARLAGYNDA “SABYN KOPURJUGINI” YATLADYAR). TIREOTOKSIKI KRIZ- URGENT KLINIKI SINDROM BOLUP AGYR TIREOTOKSIKOZYN BOWREK USTI MAZLERIN TIROGEN YETMEZCILIGI BILEN UTGASMAGY-DYR. ESASY SEBABI- DEGISLI DAL TIREOSTATIKI TERAPIYA BOLUP DURYAR. YUZE CYKMAGYNA HIRURGIKI OPERASIYALAR, INFEKSION WE BEYLEKI KESELLER SEBAP BOLYAR. KLINIKI TAYDAN TIREOTOKSIKOZ PSIHOZA CENLI BARYP YETYAN BIRAHATLYK, CENDEN ASA HEREKET ISJENLIGI, APATIYA WE DEZORIYENTASIYA, GIPERTERMIYA (40 GRADUSA CENLI), DEM ALYSYN KYNLASMAGY, YUREK SEBITINDE AGYRY, GARYNDA AGYRY, YUREK BULANMA, GUSMAK, YITI YUREK YETMEZCILIGI, GEPATOMEGALIYA, TIREOTOKSIKI KOMA YALY ALMATLAR BILEN YUZE CYKYAR.

Kesgitlemek-KESELI KLINIKI TAYDAN KESGITLEMEKLIK ONUN YUZE CYKYSYNA, GORMONAL BARLAGLARA, ULTRASES BARLAGLARYNYN NETIJESINE GALKAN SEKILLI MAZIN ULULYGYNA WE TUTUSLYGYNA ESASLANYAR. SSINTOGRAFIYADA GALKAN GORNUSLI MAZIN DOKUMASYNYN TUTUSLYGYNA RADIOIFARM RADIOAKTIW MADDASYNY OZUNE YYGNAYANDYGY KESGITLENYAR.

Bejergisi-DERMAN TERAPIYASY: MERKOZOLIL ILKI BASDA 30-40 MG. GIJE-GUNDIZIN DOWAMYNDA, __- ADRENOBLOKATOR(ATENOLOL-100MG. GIJE-GUNDIZ DOWAMYNDA) UTGASDYRMALY, HER HEPDE, SON HER AYDA, GANYN LEYKOSITLERIN DEREJESINE GOZEGCILIK ETMEK BILEN; KEM-KEMDEN ALAMATLARYN AYRYLYP BASLAMAGY BILEN (2-3 HEPDEDEN) __-ADRENOBLOKATORY YUWAS-YUWASDAN AYYRMALY, MERKOZOLILIN DOZASY HEM GOLDAW TERAPIYA CENLI AZALDYLYAR (5-10 MG. GIJE-GUNDIZ DOWAMYNDA) WE OL 1,5 YYL KABUL EDILYAR (CAGALARDA 2 YYL). DERMAN TERAPIYASYNDAN SON KESELIN GAYTALANMAGY 40% GOLAY. GOWRELILIK DOWRUNDE DIFFUZ ZAHERLI ZOB BILEN KESELLANDE AMATLY TIREOSTATIKI SERISDE PROPILMIOURASIL MINIMAL GEREK DOZADA (100-300 MG. GIJE-GUNDIZ ) BOLUP DURYAR, YONE GOWRELILIKDE L-TIROKSIN BILEN UTGASDYRYLMAYAR. DIFFUZ ZAHERLI ZOBDA GLUKOKORTIKOIDLER DINE ULY WE KICI OPERASIYALARDA, BOWREKUSTI MAZLERIN TIROGEN YETMEZCILIGINDE, TIREOTOKSIKI KRIZDE BELLENYAR. TIREOTOKSIKI KRIZDE GIDROKORTIZON BASDA 100MG. DAMAR ICINE, SON HER 4 SAGATDA, DEZINTOKSIKASION TERAPIYA (3-5 GIJE-GUNDIZ, PLAZMOFOREZ) UTGASDYRYP BELLENYAR, TIREOSTATIKLERDEN PROPILTIREOURASIL ONAYLY (400-600 MG. GIJE-GUNDIZ DOWAMYNDA), OL BOLMASA MERKOZOLIL (40-60 MG. GIJE-GUNDIZ). MERKOZOLIL BILEN BEJERILENDE AGRANULOSITOZ, ALLERGIKI REAKSIYALAR YALY GAYRAUZULMELER ORAN SEYREK DUS GELYAR. DIFFUZ ZAHERLI ZOBLY NASAGLAR ENDOKRINOLOG WE MASGALA LUKMANYN GOZEGCILIGINDE YYLDA 6 GEZEK BOLMALYDYR, GAYRAUZULMELERI BOLAN YAGDAYDA HER AYDA 1 GEZEK. HER LUKMAN GOZEGCILIGINE GELENDE GANYN WE PESEWIN BARLAGY GECIRILYAR, ELEKTROKARDIOGRAMMA DUSURULYAR. YYLDA 2 GEZEK ULTRA SES BARLAGY EDILYAR. TIREOTOKSIKOZYN ALAMATLARY AYYRYLYP GIDEN SON NASAG ENDOKRINOLOG WE MASGALA LUKMANY TARAPYNDAN 2 YYL DOWAMYNDA GOZEGCILIK EDILMELIDIR.

JEMLEME -DIFFUZ ZAHERLI ZOB BARADA UMMASYZ KOP MAGLUMATLARY MYSAL GETIRMEK BOLARDY.YONE OLARY AHLISI BARADA BEYAN ETMEKLIK BIR SAYTYN CAGINE SYGMAYAR. BU SAYTDA DIFFUZ ZAHERLI ZOB BARADA DINE UGRUKDYRYJY WE UNUMY DUSUNJE BERILYAR. MAKALANY YAZMAKDA TURKMEN DOWLET LUKMANCYLYK INSTITUTYNYN MASGALA MEDISINASY KAFEDRASYNYN WE KINIKI FARMAKOLOGIYA WE ENDOKRINOLOGIYA KURSLY GOSPITAL TERAPIYA KAFEDRASYNA DEGISLI LEKSION MATERIALLARDAN PEYDALANYLDY.

ÝAZAN: LUKMAN-INTERN KLYçEW RUFAT

Ref.iatp.edu.tm/lukmandz

Advertisements

4 Responses

  1. […] DIFUZ ZAHERLI ZOB […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: