Ýöne haýsydyr bir saglyk öýlerinde analiz alnany bilen onkologik keseliň ýüze çykarylyp bilinmejegi, bu barlagyň aňyrsynda hapa jynsy kesellileri anyklamak meselesiniň barlygy ilat arasynda öňe sürülýär. Sebäbi onkologik keselleri anyklamak işleriniň ýurduň onkologiýa ylmy-barlag institutynda geçirilýändigini köplere mälim.

Metbugatda ýa-da köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýüze çykýan waka hakdaky hakykat aýdylmasa, ilat arasynda dürli gybat-gürrüňler ýaýramagyna getirýär.

Hakykat aýdylsa-da, aýdylmasa-da, hökümet tarapyndan halkyň şeýle, köpçülikleýin halda barlagdan geçirilmegini guramak gowy zat. Şeýle başlangyçlaryň başga keseller babatda-da gurnalmagy zerur.

Umuman alanyňda, türkmenler tä keselläp, başyny ýassyga goýýança lukman gözegçiliginden geçip ýörmegi halamaýar. Soňky döwürlerde nerw keselleri köp ýüze çykýar. Ysmaz bolup ýykylýanlar diňe bir ýaşy geçen adamlaryň arasynda däl, eýsem ýaşlaryň arasynda-da örän kän. Nerw kesellileriň köplügi sebäpli, näsag koýkalary ýetmän, bu kesele sataşýanlar dessine keselhanalara ýerleşip bilmeýärler.

Diňe kesele sataşanlary anyklamak ýetirlik däl. Anyklanýan keselleriň, mysal üçin nerwi, ysmaz, onkologik keselleriň ýüze çykmasynyň sebäpleri hem anyklanaýsa gowy bolardy. Onkologik keselleriň näme sebäpden ýüze çykýanyny anyklamak heniz dünýä medisina ylmyna başartmasa-da, nerw hem ysmaz keselleriniň durmuşdaky ýetmezçilikler sebäpli bolýanyna sada adamlar hem düşünýärler. Ýöne näsagy bejereniňden, adamlar şeýle kesellere sataşmaz ýaly, olaryň hal-ýagdaýlaryny gowulamagyň ýollary gözlense-de gowy bolardy.

Käbir lukmanlaryň gürrüňlerine görä, şu ýyldan başlap, Türkmenistanda çaga onkologik kesellerini mugt bejermek göz öňüne tutulýar. Ýagdaý bolsa, bejerip bolmaýan bu kesel üçin çykdaýjylary ulular meselesinde-de aýyrmak gerek. Sebäbi sagalmajagyny bilip duran adamlara ummasyz pullary çykarmak has agyr düşýär.

Serdar Gulgeldiýew aşgabatly synçynyň edebi lakamy

Ref. http://www.azathabar.org

DİŞ A­GY­RY­NYŇ EMI TA­PYL­DY

Il­ki-il­ki­ler ner­wi ýa-da do­ku­ma­sy za­ýa­la­nan di­şi aýyr­ýar­dy­lar. Soň­ra bol­sa zy­ýan ýe­ten do­ku­ma­la­ry aý­ryp, di­şiň özü­ni ha­las edip bol­ýan usul­lar ýü­ze çyk­dy. Hä­zir­ki wagt­da ze­per ýe­ten do­ku­ma­la­ry tä­ze­den di­kelt­mek hem-de ça­lyş­mak bo­ýun­ça bir­nä­çe usul­lar öw­re­nil­ýär.

Alym­lar “al­fa-MSH” (ALP­HA ME­LA­NOCYTE STI­MU­LA­TING HOR­MO­NE) at­ly ma­te­ria­lyň kö­me­gi bi­len ýu­ka­jyk na­no­per­de­le­ri iş­läp taý­ýar­la­dy­lar. Dü­zü­min­de “al­fa-MSH” ma­te­ri­al bo­lan na­no­per­de­le­riň esa­syn­da so­wuk­lan di­şi be­je­rip, şeý­le-de tä­ze do­ku­ma­la­ry dö­re­dip bol­ýar.

Bar­la­gyň ne­ti­je­le­ri dog­ru­syn­da “ACS Na­no” žur­na­lyn­da ha­bar be­ril­di.

referans:www.zamantm.com

Putin “Halka görelde bolmak üçin çilimi taşlañ” diýip çagyryş berdi

referans: www.trtturkmen.com

Garañky dünýä

Ref.  Teswirler

Maksatnamanyň gatnaşyjylary gözegçiligiň prinsipleri, epidemiologiý we inçekeseliň köp dermanlara durnukly görnüşiniň ýüze çykarylmagy we üstünlikli bejerilmeginiň usullary bilen  tanyşyp bilerler. Gatnaşyjylary inçekeseliň köp dermanlara durnukly görnüşini bejermek üçin taýýarlanan we ABS-nyň mediki bejeriş merkezlerinde ulanylýan praktiki görkezmeleri we kliniki protokollary bilen tanyşdyrarlar. Maksatnamanyň gatnaşyjylary amerikan kärdeşleriniň öz ilatynyň arasynda inçekesele garşy gözegçilik etmegiň usullary we şol ugurda işleýän maksatnamalar we edilýän hyzmatlaryň bardygyny duýdurmaklary we alyp barylýan wagyz nesihat işleri bilen has gowy tanyşarlar.

Jemgyýetçilik aragatnaşyklarynyň maksatnamasyna gatnaşmak üçin aşakda ady agzalan wezipeleriň biriniň eýesi bolmagyňyz talap edilýär:

1.Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň wekilleri;
2.Türkmen Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň inçekesel kafedrasynyň wekilleri;
3.Inçekesel lukmanlary;
4.Incekesel hassahanalarynyň laboratoriýalarynyň hunärmenleri;
5.Incekesel näsaglara social taýdan kömek edýän jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri (Türkmenistandaky Gyzyl ýarym aý halkara jemgyýetçilik guramasy);
6.AIW/AIDS öňüni alyş çäreleriniň hünärmenleri.
Gatnaşmak üçin ýüztutmalary Amerikan geňeşlikleriniň Aşgabatdaky edarasynda (Görogly köçesiniň  48-A jaýy) ýa-da Daşoguzdaky, Türkmenabatdaky we Marydaky Amerikan Burçlarynda alyp bolar.

Ýüztutmalary bermegiň ahyrky möhleti 2011-nji ýylyň fewral aýynyň 1- i.

Goşmaça maglumaty almak üçin Natalýa Akmyradowa we/ýa-da Olga Týurina aşakdaky telefonlar 33-10-16, 33-10-22 ýa-da el.poçtasy: ccashgabat@rambler.ru, ccassist@rambler.ru arkaly ýüz tutup bilersiňiz.

Içkihassahanadaky infeksiýalaryň barlagy

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Halkara Ösüş baradaky Agentligi “Içkihassahanadaky infeksiýalaryň barlagy” atly Jemgyýetçilik Aragatnaşyklary maksatnamasynyň başlanýandygyny we oňa kabul ediligiň açykdygyny habar berýär. Jemgyýetçilik Aragatnaşyklary Türkmenistanyň hünärmenleri üçin niýetlenen medeni we hünär taýdan alyş çalyş maksatnamasydyr. Maksatnamanyň 2011-nji ýylyň bahar paslynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýeňijileri üç hepdelik okuwa gatnaşarlar.

Türkmenistandaky Içkihassahanadaky infeksiýalary barlaýan hünärmenler, içkihassahanadaky infeksiýalaryň howplulygyny peseltmek maksady bilen,  praktiki hödürlemelerini döretmek üçin bilim alyp bilerler.  Gatnaşyjylar, içkihassahanadaky infeksiýalary barlamak we öňüni almak maksady bilen, hassahanalarda we beýleki mediki gurluşyklarynda häzirki  işlenip taýýarlanylan we ulanylýan standartlar we usullar bilen tanyşarlar. Maksatnamanyň gatnaşyjylary içkihassahanalardaky infeksiýany barlamak maksatnamasynyň gurluşy we ýerine ýetirilişi barada has gowy düşünje alyp bilerler.

Jemgyýetçilik aragatnaşyklarynyň maksatnamasyna gatnaşmak üçin aşakda ady agzalan wezipeleriň biriniň eýesi bolmagyňyz talap edilýär:

1.Türkmenistanyň Saglygy Goraýyş we Derman Senagaty Ministrliginiň wekilleri;
2.Arassaçylyk we Keselleriň Ýaýramagyna Garşy Göreş Gullugynyň wekilleri;
3.Ýokanç Keseller Merkeziniň kliniki lukmanlary;
4.Ýokanç keseller hassahananyň kliniki lukmanlary;
5.Inçekesel lukmanlary;
6.Gan merkeziniň transfuziolog lukmanlary;
7.AIW/AIDS öňüni alyş çäreleriniň hünärmenleri.
Gatnaşmak üçin ýüztutmalary Amerikan Geňeşlikleriniň Aşgabatdaky edarasynda (Görogly köçesiniň  48-A jaýy) ýa-da Daşoguzdaky, Türkmenabatdaky we Marydaky Amerikan Burçlarynda alyp bolar.

Ýüztutmalary bermegiň ahyrky möhleti 2011-nji ýylyň ýanwar aýynyň 3-i.

Goşmaça maglumaty almak üçin Natalýa Akmyradowa we/ýa-da Olga Týurina aşakdaky telefonlar 33-10-16, 33-10-22 ýa-da el.poçtasy: ccashgabat@rambler.ru, ccassist@rambler.ru arkaly ýüz tutmaly.

Ref.   US Embassy in Turkmenistan

• Semizlikde ulanylýan adaty bejergi usullary
• Adamlar adatça parazitler barada gürrüň etmäge çekinýärler
• Sagdyn durmuş ýörelgesiniemele getirýän esasy şertler
• Süýji keseli getirýän gaýraüzülmeleri boýunça agyr keselleriň hataryna girýändir
• Trihomoniazyň birnäçe görnüşleri bardyr
• Derman otlarynyň häsiýetleri
• Göwrelilik döwrüne mahsus kynçylyklar hem ýüze çykyp biler
• Öýjükli telefonlaryň adamyň saglygyna täsirini öwrenmek maksady bilen derňeme işi başlandy
• Täze JEOL, JEM-ARM200F elektron mikroskopy maddalary 20 million esse çenli ulaldyp bilýär
• Adamyň beýni elmydama elektrik impulslary döredýär
• Nanobölejikler birwagtda birnäçe täsir ediji serişdeleriň molekulalaryny geçirmäge ukyply
• Nar “C”, “B”, “B1” ýa­ly wi­ta­min­le­re baý­dyr
• Şepagat uýalary medisina ulgamyna örän zerur gerek.
• Täze ýylyňyz gutly bolsun! تاَزه یئلئنگئز قوتلی بولسون Тәзе йылыңыз гутлы болсун!
• Çi­li­mi taş­la­mak is­le­ýän­ler üçin go­wy pur­sat
• Näme üçin Türkmenistanyň hassahanalarynda hapaçylyklar, problemalar höküm sürýär?
• Käbir derman ösümlikleriniň Türkmenistana introduksiýasy
• Ça­ga­ňy­zyň ün­sü­ni art­dyr­jak oýun­la­ry oý­na­ma­gy­ny ýo­la go­ýuň
• ga­ty­gyň ça­ga­la­ryň ös­me­gi üçin äh­mi­ýet­li­di­gi­ni aýd­ýarlar
• Gal­ma­gal pi­kir et­me­gi­mi­ze hem bioňaý tä­si­ri­ni ýe­tir­ýär
• Türkmen saýtlarnyň käbirleri ترکمن سایت لارنئنگ کابیرلری
• Gülşat “Türkmen gyzjagazy” öz operasiýasyna pul toplaýar
• Bir sö­zi ýa-da bi­ri­niň ýüz keş­bi­ni ýat­dan çy­ka­ran bol­sa­ňyz ýa­dy­ňy­za sal­jak bo­luň
• Hä­zir­ki wagt­da ro­bot­lar uzak­da­ky ope­ra­tor ta­ra­pyn­dan eda­ra edil­ýär, ýö­ne alym­lar öz mak­sat­la­ry­nyň ro­bot­la­ra ope­ra­to­ra mä­täç bol­man iş­le­me­gi “öw­ret­mek­di­gi­ni” nyg­ta­ýar­lar
• Ýaş Alymlar Simpoziumy
• Şy­pa­ha­na­nyň tä­ze bi­na­sy anyk­la­ýyş , be­je­riş we suw bi­len be­je­riş bö­lüm­le­rin­den yba­rat­dyr
• Güýç­li hem sag­dyn güýç­li ýü­rek beý­niň gar­ra­ma­gy­ny gi­jik­dir­ýär
• Senagat möçberinde lukmançylyk üçin gymmatly derman ösümlikleri ýetişdirilip başlandy
• Medisina ylmy mediko-demografiýa ýagdaýa, keselçiligi azaltmaga, ömrüň dowamlylygyny artdyrmagy üpjün etmäge, ýurduň ilatynyň köpeltmek
• kiçi görnüşi hasaba alyndy. Repetegiň mör-möjekleriniň 7 görnüşi 1999-njy ýylda çapdan çykan Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi
• Ýal­ňyz adam has köp üşe­ýär
• Gynansakda, şeýle güýji we degişli gulluklary bolan Türkmenistan özüni we ýurtda ýaşaýan halky daşyndan gelýän neşe belasyndan şu çaka çenli pugta we ygtybarly gorap bilmeýär
• Her bazar üçin iýmitleriň hiline gözegçilik etmeli lukmanlar oturýarlar
• Çilimkeşleri zyýanly endikden aýyrmak üçin aýgytly çäreleri görmeli boldy
• Benzin şizofreniýa sebäp bolýar
• Sportyň haýsy görnüşleri bogunlar üçin has howply?
• Göwrelilik döwründäki kynçylyklar
• B Туркменистане будут открыты новые медучреждения
• Kofeniň ýanynda çilim hem çekseňiz onda kofeniň ähli saglykly tarapy ýok bolar
• Köpimiz dişleriň sagdynlygy ýa-da keselliligi ene-atadan geçýändir diýip pikir edýäris
• Hakykatdanam, çilim adam saglygynyň duşmanydyr
• Narpyzyň ergini, ýapragy agzyňdaky ýakymsyz ysy aýyrýar
• Neşe serişdelerine gözegçilik we hukuk goraýyş babatynda hyzmatdaşlygy uzaldýarlar
• Gara şokolad ýokary gan basyşynyň emi
• Na­no­ab­zal­la­ryň kö­me­gi bi­len der­man se­riş­de­le­ri­ni kes­git­le­nen wagt­da be­de­niň ze­per ýe­ten öý­jük­le­ri­ne el­tip bol­ýar
• Iý­mit pu­da­gyn­da, far­ma­sew­ti­ka­da hem-de sag­ly­gy go­ra­ýyş pu­da­gyn­da
• Diş luk­man­çy­ly­gy ba­ra­da­ky geň ha­ba­ry
• AIW/AIDS – ВИЧ /СПИД
• Sergide—lukmançylyk senagatynda täze işläp düzmeler
• A/H1N1: ýene-de nämä garaşmaly?
• “Sähra” gazetiniň baş redaktory bilen söhbet
• Türkmenistan neşe serişdelerine gözegçilik
• Bu möwsümde haýsy miweler iýmeli?
• Neşe garaşlylygyna uçranlara kömek bermek usuly
• Alymlar te­le­wi­zo­ryň ça­ga­la­ra has oňaý­syz tä­si­ri­niň bar­dy­gy­ny äş­gär et­di
• Çagalary goramagyň halkara güni
• Poliomielit ýiti wirus keseli bolup, ol nerw ulgamyny zaýalaýar
• Dünýä ýüzünde ekerançylykda ulanmaklyga niýetlenen kämil enjamlary
• Gök ça­ýyň gö­ze hem peý­da­ly­dy­gy ýü­ze çy­ka­ryl­dy
• Çi­lim­keş­le­riň ze­hin de­re­je­si­niň has pes­li­gi ýü­ze çy­ka­ryl­dy
• Halkara Gyzyl Haç Komiteti , Merkezi Aziýada we Türkmenstanda
• Ýaş çagalaryň ölümine esasan pnewmoniýa, ýagny öýken çişmesi keseli sebäp bolýar
• Raff­le­sia at­ly gül dün­ýä­niň iň uly gü­li
• Ýat­keş­li­giň we aň­la­ýyş uky­by­nyň kä­mil­leş­me­gi
• Bagt­ly pur­sat­la­ry duý­ma­gy ba­şa­ryň!
• Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň buýurmasy boýunça Baýramaly şypahanasynyň esasy binasynyň durky düýpli täzelendi
• Baýramaly:meşhur şypahananyň täze binalarynyň açylyş dabarasy
• LIMONAD DAŞY KIÇELDÝÄR
• wenerologiýa, Inçekesel,Ýokanç keseller barada maslahatlaşyldy
• Life style and causes of male infertility
• “Türkmen Medikal”-başdan bu güne çenli
• Reňkleriň täsiri barada gysgajyk maglumatlar
• Ada­ma meň­zeş ro­bot­la­r
• Hy­taý­da bi­lim al­ýan ta­lyp­la­ra öz ug­run­dan da­şa­ry luk­man­çy­ly­gy bo­ýun­ça bir­nä­çe sa­pak­lar oka­dyl­ýar
• Serhetsiz lukmanlar guramasy We Türkmenistan
• Saglygy saklaýyş pudagynda halkara guramalary bilen guralan hyzmatdaşlyga nähili baha berýärsiňiz?
• Türkmen DIM-i “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň hereketlerine berk protest bildirýändigini mälim edýär
• Kompýuter wiruslary nähili zat-ka?
• Global ýylylygyń ýokarlamagy
• Tigirde taplanýan saglyk
• Filosofiki Akymlar
• Şwe­si­ýa mil­le­ti­ne ga­ra­maz­dan, oku­wyň tö­le­gi hö­kü­met ta­ra­pyn­dan be­ril­ýär
• Bütindünýä saglyk güni
• Türkmenler saglygy baýlyga deňeýärler
• Okatmaga häzirki zaman çemeleşmeler boýunça
• Mollanepesiň hormatyna geçirilýän ýubileý
• Hoz gipertoniýada oňat serişde hasaplanylýar
• Dünýäde sporta lukman gözegçiligi
• Bi­ziň te­bi­ga­ta mä­täç­li­gi­mi­z
• “Po­pu­lar Science” žur­na­ly­nyň 137 ýyl­lyk ar­hi­wi­ni in­ter­net­den al­mak müm­kin
• INJIR MELHEMLIKLERI
• Çagalaryň her biri özboluşly
• Künji ýagynda et ýa-da başga önümleri gowurmak maslahat berilmeýär
• Sa­rym­sa­gyň düw­nük ke­se­li bi­len gö­reş­mä­ge ýar­dam ed­ýän­di­gi mä­lim bol­dy
• Inçekesel barada görülmeli çäreler
• Türkmenistanda inçekesel çözülmesi juda kyn
• Inçekese: Azerbaýjanyň we Gürjüstanyň türmelerinde
• Aýak­la­ry mas­saž et­mek üçin ýö­ri­te ön­dü­ri­lip­dir
• Luk­man­lar öý­jü­giň ke­sel­li­di­gi­ne ýa-da sag­dy­gy­ny anyk­lap bi­ler­ler
• Abort etdirmek hemmelere başardyp durmaýar
• Diş­le­riň kö­we­gi­ni be­je­rip bol­ýan en­ja­my oý­lap tap­yldy
• Bü­tin­dün­ýä sag­lyk gu­ra­ma­sy ylym-bi­li­mi, yl­my göz­leg­le­ri öz içi­ne al­ýan mak­sat­na­ma taý­ýar­la­dy
• Be­de­ni­miz­de bak­te­ri­ýa­la­r
• Kanadada okamak isleýänlar üçin
• Angliýada okamak isleýänlar üçin
• Rumyniýada okamak isleýänlar üçin
• Dün­ýä­niň iň ki­çi kar­ta­sy­
• Rak keselliler näme üçin köpelýär?
• H1N1 barada maslahat
• Закон Туркменистана “О защите и пропаганде грудного вскармливания и требованиях к продуктам детского
• Туркменистан-Ультразвуковое и рентгенологическое исследования легких
• International Exhibition and a Scientific Conference called The Age of New Revival and Healthcare Services Achievements of Turkmenistan – 2010
• Международная выставка и научная конференция «Эпоха Великого возрождения Туркменистана и достижения в здравоохранении-2010»
• Hy­taý­ly­lar luk­man­çy­lyk til­sim­le­ri­niň örü­si­ni gi­ňelt­mek is­le­ýär
• Untreated Gonorrhea
• Türkmen ýaşlarynyň strese garşy näme etmelidigi barad
• Irlandiýada okamak isleýänlar üçin
• Анализ причинных аспектов врожденной косолапости у детей
• Ag­zyň yn­san be­de­ni­niň sag­ly­gy­ny gör­kez­ýän sy­na­sy­dy­gy­ny ýü­ze çy­kar­dy­lar
• Be­de­ni­niň ener­gi­ýa­sy
• Keselhanalarda näsaglara gerekmejek analizler tabşyrdylýar
• Inçekeseliň ýaýramagy bilen bagly wakalar
• Türkmen Medikal : Iň Köp Okalan Temalar
• Türkmenistan halkara syýahatçylyk we dynç alyş, şeýle hem şypahanalar mekanyna öwrüler
• Neşekeş üçin çäre görüp bolanokmyka?
• Türkmenistanda işlän abraýly Halkara guramalaryň iň soňkusynyň diýen ýaly ýapylmagy örän gynandyryjy fakt
• Belgýada okamak isleýänlar üçin
• Op­ti­ki en­jam­lar­ we kon­takt lin­za­la­r
• Ýat­keş­li­giň we aň­la­ýyş uky­by­nyň kä­mil­leş­me­gi
• Üstünligiň açary: söz baýlygy
• Doňuz dümewine regional reaksiýalar
• Türkmenistanda doňuz dümewi bilen bagly başagaýlygy
• Hakykatlar doňuz dümewi baradaky
• Ilatyň sagdyn bolmagynyň ykdysady ösüşe gönüden-göni tasir edýandir
• Komp­ýu­ter üçin di­ňe bir to­zan aras­sa­çy­ly­gy do­ly aras­sa­çy­lyk däl­dir
• Daniýada okamak isleýänlar üçin
• Doňuz dümewiniñ bardygyny ýaşyrmak gerekmi?
• Doňuz dümewiniñ ilkinji alamatlary näme we doňuz dümewine garşy sanjym barmy?
• Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş ministrligi 36 adamyň guş dümewinden ýogalandygyny tassyklapdyr.
• Polşada okamak isleýänlar üçin
• Finlandiýada okamak isleýänlar üçin
• S.Nyýazow hassahanada doňuz dümewinden 27 adam aradan çykypdyr
• Влияние ваготомии на слизистую оболочку желудка
• Türkmenistanda doňuz dümewiniň ýaýran bolmagy gaty ähtimal
• Gypjak şäherçesinde täze Saglyk öýüniň açylyş dabarasy boldy
• Medisina hyzmatlary üçin korrupsiýa we reformalara zerurlyky
• “No­bel” baý­ra­gy kime be­ril­ýär
• Gü­ne ýan­mak , aý­na­nyň ar­ka­syn­da
• ABŞ-nyň Halkara ösüş agentligi Türkmenistanda “Zdrawplýus” taslamasynyň ýapylyş çäresini geçirýär
• Демодекозное поражение глаз у жителей Туркменистана
• Causes of Alzheimer’s Disease
• Şwesiýada okamak isleýänlar üçin
• Norwegiýada okamak isleýänlar üçin
• Gollandiýada okamak isleýänlar üçin
• Germaniýada okamak isleýänlar üçin
• Health in Turkmenistan
• Nurmuhammet Aşyrpur Meredow, dogruçyllyk ugrunda göreşiji alym
• Amerikanyň birinji ýerli ilaty
• Krym-Kongo gyzdyrma keseli barada
• Ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň milli hepdeligi
• Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak hem wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bildirilýän talaplar hakynda
• XX asyr­da çi­lim ze­rar­ly ara­dan çy­kan­la­ryň 100 mil­lion ada­ma ba­ra­bar
• Magtymguly adyndaky Dil we Edebiýat instituty
• Türkmenistanyň Merkezi Aziýa we Gündogar halklarynyň medeni mirasy Döwlet instituty
• Türkmenistanyň Demokratiýa we adam hukuklary baradaky türkmen milli instituty
• Bakteriýalar iýmitlerimiziň içinde sähelçe wagtyň içinde köpelip bilýär
• Doňuz dümewine garşy sanjym Hytaý öndürdi
• Namaz-orazaňyz kabul bolsun!
• unicef – türkmençe täze kitaplar we makalalar
• Farabi – a Turkmen scientis and philosoph
• ALYML : Mewlana Jelaleddin Rumy
• Gadymy döwrüň lukmançylygynyň özboluşly reseptleri
• Doňuz dümewi, gitdigiçe ýaýrap barýar !
• SARYGAMYŞ WE ZEŇŇIBABA – BIOLOGIK DÜRLÜLIGI TÄSIN GORAÝJYLAR
• Süýt önüm­le­ri­niň PEÝ­DA­SY
• Iň kiçijik gyz
• Almaz , in­su­lin ýa­ra­la­ryň tiz go­wu­laş­ma­gy­na kö­mek ed­ýär
• Doňuz dümewiniň H1N1 wirusyna garşy döredilen derman
• Esa­sy iý­mit­ler ça­ga­lar üçin
• Gollandiýaly wirusolog Albert Osterhaus bilen doňuz dümewi barada ýörite söhbetdeşlik
• Professor Aşyrpur Meret Ogly aradan çykdy
• Üzär­lik türk­men halk te­bip­çi­li­gin­de giň­den ula­ny­lyp­dyr
• Türkmenistanyň paýtagtynda medisina boýunça halkara maslahat öz işini tamamlady
• 100-110 million ýyl ozal ýaşap geçen dinozawrlar
• Awstraliýada uzyn boýlular köp gazanýar
• D witamini beýnini güýçlendirýär
• Biziň saglygmyz öz elimizde
• Aşgabatda halkara lukmançylyk forumy işe başlady
• Täze onkologiýa hassahanasy açyldy
• Türkmensährada medeni- ylmy hüjreler
• Milletiň saglygy
• Dońuz dümewi Angliýa, Müsür, Peru we İtaliýada
• Türkmenistanyň saglygy saklaýyş pudagy
• Çilim barada habar
• Türkmenistanyň Nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministrliginiň Nebit we gaz instituty
• Бородавки
• Open-angle glaucoma & Closed-angle glaucoma
• Çagalaryň ene süýdi bilen emdirilmegi
• Üsgülewik we sowuklama
• Çaganyň ösüşi we ir terbiýelemegiň zerurlygy
• Iýmit we ösüş barada maglumatlar
• Içgeçme
• Arassyçylyk
• Keselleriň öňüni alyş sanjymlar
• Ýiti respirator keselleri, sowuklama, dümew barada lukmanyň maslahaty
• Dümew barada – Про грипп
• Dümewden ägä boluň! Medisina işgärler üçin
• Dümewden ägä boluň! Fermerler ucin
• Ajy Ýowşanyň häsiyetleri
• Türkmen döwlet lukmançylyk institutynda, Döwlet maksatnamasynyň ylmy-amaly maslahat boldy
• Türkmenistanyň narkolog lukmanlary neşe serişdelerine garaşly hassalary alyp barmaklygyň häzirki zaman usullaryny öwrenýärler
• ABŞ we Doňuz dümew
• ÝUSAID inçekesel boýunça maglumat beriji materiallaryny tutuş Türkmenistan boýunça ýaýratmak üçin çapdan çykardy
• Türkmenistanyň Milli derman serişdeleri instituty- Aşgabat
• Türkmenistanyň Mininistrler Kabinetiniň ýanyndaky Taryh instituty
• Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk instituty
• Üçün­ji nes­liň tä­ze­li­gi
• Komp­ýu­ter we Ça­ga
• 15 gram it
• Mil­ýon­dan 1 ça­ga
• Gym­mat haý­wan­lar
• Medisina we saglyk (4)
• Medisina we bilim (3)
• Medisina we ylym (2)
• Medisina we gyzykly habarlar (1)
• Türkmenistanyň göz keselleriniň ylmy-kliniki merkezi – Aşgabat
• Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasy
• Türkmenistanyň Harby instituty
• Гастрит и язва желудка и 12-ти перстной кишки
• What is prostatitis?
• Türkmen Sözlük
• Adamlar süýdi we süýt önümlerini iýende ätiýaçlyrak bolmaly
• 29 ýaş­ly , 11 sa­ny aý­ry-aý­ry ze­nan­dan 21 sa­ny ça­ga­sy bar
• Ylym dünýäsine uly goşant goşan türkmen we dünýä alymlary
• INGI- bejerilişi we Profilaktikasy
• Haỳwanlaryň üstünde geçirilỳän tejribeler size näme öwredip biler diỳip piker edỳärsiňiz?
• Eýranda dońuz dümewiniń bardygy anyklandy
• Türkmen politehniki instituty
• Türkmen Milli konserwatoriýasy
• Türkmen halk hojalyk instituty
• Мифы о туберкулезе и правда об иммунитете
• Аллергия на лекарства
• Doňuz dümewiniň ýaýramagyna halkara guramalar alada bildirdi
• Maýkl Jeksonyň maşgalasy, merhumyň jesedini barlamagy soraýar
• Çaganyň diri dogulmagyna degişli kesgitlemäniň
• ÇAGANYŇ IRKI ÖSÜŞI:
• AIW-yň öňüni almak boýunça täze merkezini açýarlar
• Halkara hyzmatdaşlyk
• 3 habar : ýokanç kesel , Kanada-da dońuz dümewi , 3 aýlyk bäbejik aradan çykdy
• Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk instituty
• Türkmen döwlet medeniýet instituty
• Türkmenistanyň polisiýa Akademiýasy
• 3-nji Ýaş Alymlar Simpoziumy (Chicago 2009)
• Uzak ýa­şa­ma­gyň sy­ry
• Angina Pectoris
• ÝUSAID neşe serişdesini ulanýanlaryň arasynda AIW-yň öňüni almak boýunça okuw sapaklaryny geçirmeklige hemaýat edýär
• AIW/AIDSiň öňüni almak: Çagalaryň we AIDSe garşy göreşiň hatyrasyna birleşeliň
• Türkmen döwlet lukmançylyk instituty – Aşgabat şäheri
• Türkmenistan Milli golýazmalar instituty
• Türkmenistanyň gurluşyk we gurluşyk materiallary senagaty ministrligi
• Duzuň we unuň hiline gözegçilik etmek ulgamlarynyň kämilleşmegi barada seminar
• Dońuz dümewi Ankarada we Saud Arabystanynda
• Göz kesellerini bejerýän merkeziň taslamasynyň tanyşdyrylyşy
• Täze ulgam rak keseliniń bejerilşinde
• Паховая грыжа
• КАК БЫСТРО ИЗБАВИТЬСЯ ОТ ЛИШНЕГО ВЕСА?
• Magtymgulyň Mazarynyň Başynda
• Çagalar, Terbiýäniň Jadyly Dünýäsi
• Seýitnazar Seýdi adyndaky Tükmen döwlet mugallymçylyk instituty
• Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň Ylmy-barlag ekerançylyk instituty
• Türkmen oba hojalyk uniwersiteti
• Pagtaçylyk ylmy-barlag instituty
• Ýürek we akyl baglanyşygy
• Doňuz dümewi barada soraglar
• Onkologiýa ylmy-kliniki merkezi – Aşgabat
• Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersiteti
• Janyň saglygy we iýmitiň hili
• Suw doňup buz bolan ýagdaýynda
• Zähmet şertnama
• Kardiologiýa ylmy-kliniki Merkezli hassahana
• Halkara türkmen-türk uniwersiteti
• Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi
• GÖWRELILIK
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (6-nji aý -dogluş )
• Fiziologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahana – Aşgabat
• Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty
• “Türkmennebit” DK-niň “Nebitgazylmytaslama” instituty
• “Gün” ylmy önümçilik birleşigi
• “Türkmenhimiýa” Döwlet konserniniň Himiýa instituty
• Sinkiň yetmezçiliginde yüze çykyp biljek wakalar
• Dońyz dümewi
• Gyzzyrma garşy göreşmegiň bütindünýä güni
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (4-6-nji aý)
• What causes erectile dysfunction?
• Tuberculosis (TB) in Turkmenistan
• Biz barada , ylym we bilim barad
• Türkmenistanyň baýramçylygy
• Üsgülewük we Sawuklama , Arassaçylyk , Ýodlandyrylan duz , Ene süýdi
• Arassaçylyk – saglygyň dermany
• 2 Habar : Alzaýmer bejeriş ulgamy – Amerikada temmäki
• Hemişe Sabyn Peýdalymy?
• Her günde 1 käse çaý içmeg
• Ýewropa immunlaşdyrma hepdeligi bat aldy
• Türkmen onkologlary dünýä tejribesiniň iň gowularyny ulanýarlar
• BMG-niň Çagalar Gaznasy (UNISEF) tarapyndan guralan duşuşyg
• Bäbek näme üçin aglaýar?
• Süýji keseliň berhizi
• Korporatiw Uniwersitet
• Eýran Türkmenleriniñ Sahypalari
• Sanjym etmek , Çaganyň ösüşi , Gyzzyrma
• Kimiňki dogry?
• Заболевания уретры
• Дыхательная гимнастика для беременных
• Ýewropa/halkara hereketi we ykrar etme
• Bilimde hil meselesi we onuň barlagy
• OECD hyzmatdaşlygy/Ikinji bilimi almak
• Aspirantlyk/Ýokary bilim boýunça hyzmatdaşlyk barada Ýewropa Geňeşi
• UNESKO we BMG-niň ikinji bilim boýunça işleýän beýleki guramalary
• Yaşlaryň zähmet çekmäge hukugynyň kepillendirmesi hakynda Türkmenistanyň kanuny
• ÖZIÑIZE GOWY SEREDIÑ
• Howa bilen işleýän maşynlar.
• The Kidneys and How They Work
• What Are Migraine Headaches?
• Rusça Sahypalar
• Iňlisçe Sahypalar
• ABŞ-nyň Ýokary bilim ulgamy
• Ýewropada ýokary okuwdan soňky bilim
• Iň uly organymyz haýsysy …
• KESELLERIŇ ÖŇÜNI ALYŞ SANJYMLARYŇ MILLI TERTIBI
• Sanjymlar
• Organiki oba hojalygynyň garşydaşlary.
• Baý we garyp
• Iş dolandyryjylar we MBA
• Öz çagaňyzyň akilly we alçak bolmagyny isleýäňizmi!?
• Бесплодие. Схема обследования
• Алкоголизм, лечение алкоголизма
• Ene – atalara maslahat
• Medinäniň doglan güni (hekaýa)
• Uzak ýaşamagyń syry näme?
• Şizofreni hassalygynyń sebäbi — Kanada guş dümewi howpy abanýar
• Topragy bejermeklikde täzeçillik
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (3-4-nji aý)
• Esophageal cancer
• Bileje kitap okaýarys
• Çagalaryňyza Kiçilikden Kitap okap beriň!
• HORMATLY ATA – ENELER ! – ÇAGAŇYZYŇ SAGLYGY SIZE BAGLY!
• Gün energiýasy
• Ýel eneregiýasy
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (8-12-nji hepdäniň içinde)
• Independent Turkmenistan, By Dr. Hangeldi OWNUK
• From Ashgabat to North Dakota
• Bütindünýä saglyk gününe bagyşlandy
• 3 Habar :Öýken ragyna garşy täze sanjym oýlanyp tapydy
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (8-nji hepdäniň içinde)
• Сифилис – венерическое заболевание с довольно продолжительной историей
• Венерические заболевания
• Туркменистан – Профилактика наркомании и других зависимостей
• Туркменистан – Пресс-служба
• Туркменистан- Здоровый образ жизни
• Туркменистан – Медицинская профилактика
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (6-8 hepde)
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (ilkibaşda)
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (4-6 hepde)
• GÖWRELILIK DÖWRÜNIŇ ÖSÜŞ BIOLOGIÝASY (0-4 hepde)
• Grip
• SAGLYK WE IÝMIT
• Dünýäniň iň gowy tejribesi ösüp gelýän ýaş nesliň saglygynyň goragynda
• NOWRUZ BAÝRAMYÑYZ GUTLY BOLSUN!
• Nowruz Baýramyňgyz Gutly Bolsun نوروزبایرامئنگئز قوتلی بولسئن
• Reňkleriň täsiri
• Therapies Bee Venom therapy
• 8 mart baýramyñyz gutly bolsun gelin-gyzlar. سگیزنجی مارت بایرامئنگیز قوتلی بولسون گلین-قئیزلار
• Horlanmagyň altyn açary, kaloriýa sanyny azaltmak
• ЭТАЖИ ЗДОРОВЬЯ
• Eýnşteýn – XX asyryň genisi
• Saglyk habarlar we Türkmen ylmy-kliniki Merkezli hassahana
• Mahmyt Kaşgarlynyň ylmy mirasy alymlaryň üns merkezinde
• Çagalarymyza ‘ýok’ diýip bilmeli, ýerinde duýduruşlar bermeli
• Arakkeşlige çäre barmy?
• Bagtly bolmak isleýän bolsaňyz, aýalyňyza gulak asyň!
• Türkmenistanda ýokary okuwdan soňky ylmy kadrlary taýýarlamak ulgamyň gurlusy
• Aspirin bagry dermanlaryň zyýanyndan goraýar
• Çilim düwnüge getirýär
• Magtymguly we Lukman hekimiň hakynda ylmy garaýyşlar
• Her ýyl 830 müń çaga ýogalýar
• Turkmenistan- Disabled
• Dümew Barada
• Dümew
• Jumageldi Jumaýew
• Hudaýnazar Atageldiýew
• Alva Robinson
• Baýram Rahymgulyýew
• TASA Chicago’09 Symposium
• Gülşirin Orazowa
• Arslan Zomow
• Wepa Nazarow
• Aýnabat Ýaýlymowa
• Perman Goçyýew
• Allaberen Asyralyyew
• Aman Gurdow
• Araz Toumaje عراز توماج
• Türkmenistanyň Milli derman serişdeleri instituty
• Türkmenistanyň göz keselleriniň ylmy-kliniki merkezi
• Onkologiýa ylmy-kliniki merkezi-Turkmenistan
• The Importance of Sexual Health
• ГЕРПЕС ГЕНИТАЛЬНЫЙ
• Вирусные гепатиты
• Kardiologiýa ylmy-kliniki Merkezli hassahana- Türkmenistan
• Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi- Türkmenistan
• Fiziologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahana- Türkmenistan
• Rak keseli ýaýbańlaşýar
• Guş dümewi ýańadandan güntertibinde
• 9 miliiona golaý adam açlyga sezewar
• Balyk, Omega-3 ýagyna diýseń baýdyr
• Dr. Orazglyç Orazglyjew
• Täze ýylyňyz gutly bolsun! تاَزه یئلئنگئز قوتلی بولسون Тәзе йылыңыз гутлы болсун!
• HIV and AIDS in Canada
• Saglykda uly tagalla
• Saglyk Barada : Oka, Öwren, Döret
• Witaminler peýdalymyka?
• Türkmenistanda saglyk ýarmarkasy
• Öýken ragynda ösgülewige üns berilmeli
• BMG-da Çilimkeşlige garşy göreş
• Çakyza güwüs ragyny 30 göterim azaldýar
• Çaga hirurgynyń üstünligi
• Tüssesiz howa tásirli boldy
• Dünýániń iń kámil operasiýa roborty
• Öýdáki howp: allergiýa
• Garrylyk çagynda az uklamak howply
• Deri ragyna garşy sanjym
• Interaktiw multimediýa merkezi açyldy
• Doktoranturalara resminamalary kabul etmek başlandy
• Ertirlik edinmegiň peýdasy örän uludyr
• Sinkiň yetmezçiliginde yüze çykyp biljek wakalar
• Sowuklama garşy jadyly çözgüt
• Açylman solon Roza
• Çagalar jübi telefonyny az ulanmaly
• Miwedir gök önümiň gowusyny nädip tanamaly?
• Sazlaşykly maşgala – sazlaşykly terbiýe
• Ynsan – ylym daragtynyň miwesi
• Artykmaç goşlar çaganyň dünýäsini daraldýar
• Sag egne ýatmak
• Howa- Ýaşaýşyň çeşmesi
• Ganaýlanyşyň beýgelmeginiň esasy sebäbi ukusyzlyk
• Bilim we Saglyk
• Bütindünýä Saglygy Goraýyş guramasynyň ekspertleri Aşgabatda
• Milletiň saglygy
• Maşgala dermanhanajygy her bir öŷde bolmaly
• Gan toparlary
• Türkmen döwlet lukmançylyk instituty
• Adamlaryň saglygynyň we abadançylygynyň hatyrasyna tagallalary birleşdirip
• Gyzamyk we gyzylja keselleriniň eliminasiýasy
• Ajy ÿowşanyň häsiÿetleriniň biri
• Bagtyýar garrylar hem-de maşgala agzybirligi
• Iň köp okalan
• Peýdaly iýmitler
• Saglyk we gülki
• Adamlary ýöreýşinden tanap bolar
• Salamlaşmak we saglyk
• Tebigy serişdeleri dolandyrmak
• Ýeliň energiýasy
• Çaý we adam saglygy
• Ýüregimizi aýalyň
• Geroin
• Çagalary telewizordan uzakda saklaň
• Bäbekler nädip gepleýärler
• TÜRKMEN GAWUNYNYÑ GUDRATY
• Kimler gorkup ölse kimler begenip öler
• Şirin-şeker datly gawun
• Türkmenistanyň göz keselleriniň ylmy-kliniki merkezi
• Her bir autistic çaganyň biziň bilmegimizi isleýän on zady
• Medisina bilimini dünýä standartlaryna ýetirmek gerek
• ŞOK
• Arakhorlugyň bejerilşi
• Arakhorlugyň klinikasy
• Dükanda et, towuk ýaly harytlary söwdaňyzyň soňunda alyň
• Awiasiýa Medisinasy
• Arzan aýakgaplar şeýlede edäýýär
• Saglyk Habarlar
• Acne vulgaris
• Howa salkynlady dümewlemejek boluň!
• Çilim gadagançylygy ýürek kesellerini azaldýar
• Nirede 100 ýaşap bolýar?
• Medisine roboty
• Çilim çekmek zyýanlydyr
• Witamin D
• Sitoplazma
• DIFUZ ZAHERLI ZOB
• Baş keseli -ýazwa
• Sagdyn bolmak
• Göz almasynyň bejerilşi
• Ukusyzlyk ýürek ýetmezçilik
• Gök önümleriň saglyga peýdasy
• Inçekesel kafedrasynda okuw merkezi
• Medisina Habarlar
• Afrikada SPID-e Garşy Göreş
• BAGYR KESELI
• Yanyoldaşy Hor Çekyänlerin Dat Günine
• Adam bedeni barada esasy maglumatlar
• Abort
• Çayhorlarda deri ragy keseli az bolyar
• Awitaminoz
• Orsyetde SPID keseli barha köpelyär
• Gan basyşy keseli köpelyär
• Ilkinji medisina kömegi
• Kafeýin
• Yaş Türkmen alymyn rak keseli makalasy
• EGER BOYUN KICI BOLSA – OSUP BOLARMYKA
• UJYPSYZ ÝARALAR
• DIKELDIŞ YAGDAYY
• DEM ALMA SAKLANANYNDA ILKINJI KÖMEK
• ILKINJI KÖMEGI BERMEGIŇ KADALARY
• Türkmenistanda AIW/AIDS-iň öňüni almaga halkara guramalar goldaw berýär
• AIDS nähili ýokuşýar
• Türkmen Lukman Habarlar
• SAGLYGY GORAÝYŞ DURMUŞ BÖLÜMI
• AIW we gepatitin
• Adamyn dasky durky
• Akuserçilik
• Abstinenssiýa
• Abuliýa
• TASA 1st Symposium – Dallas 2007
• Turkmenistan Approves National TB Communication Strategy
• TB Program Expands Coverage in Turkmenistan
• Millions of Women, Children Receive Critical Vaccinations
• KELLE ÝA-DA ÖŇURGA SÜŇKI ŞIKESLENENDE ILKINJI KÖMEK
• jyns ýollary arkaly geçýän keselleri
• Optimizing treatment of antimicrobial-resistant Neisseria gonorrhoeae
• What are the Consequences of Untreated Gonorrhea?
• Gonorrhea Complications: An Overview
• Gonorrhea – Complications
• Undiagnosed, Untreated Gonorrhea & Chlamydia Infections Common
• What are the Consequences of Untreated Gonorrhea?
• Antibiotics for gonorrhea
• Gonorrhea – Treatment
• New Treatment Recommendations for Gonorrhea
• Inçekesel
• Human Rights and Health in Turkmenistan
• ELEKTRIK TOGY BILEN ŞIKESLENME
• Medinäniň Doglan Güni
• Keselleri şöhle bilen anyklaýyş usullarynyn hazirki zaman lukmançylykda ahmiýeti
• Nobatçy Dermanhanalar we Gospitallar (telfonlar)
• ÝANMALAR ÝYLYLYK URMASY ELEKTRIK TOGY BILEN ŞIKESLENME
• Health Conditions in Turkmenistan
• ÝÜREGE GÖNI BOLMADYK OWKALAMA WE EMELI DIKELDIŞ DEM BERMÄNI GEÇIRMEGIŇ DÜZGÜNLERI
• Türkmen – Türk Sözlük
• Türkmen – Türk Sözlük 2
• Türkmen – Türk Sözlük 1
• DEM ALYS YOLLARYNYŇ YITI WIRUS KESELLERI
• ÝYLYLYK ÝA-DA GÜN URMASY
• Göwreli hem dogran ayallarda incekeselin gecisinin kabir aýratynlyklary
• GAN AKMAKLAR WE ÝARALAR
• INGALYASIYA
• INWAGINASIYA
• Peşew-jyns synalaynyn incekeseli
• Absses
• HUŞSUZ ÝAGDAÝYNDA BOLANA KÖMEGI
• ZÄHERLENMELER we DIŞLEMELER
• Ylmy-barlag dänelik ekinleri instituty «Türkmengallaönümçilik» assosasiýasy
• Ylmy-barlag maldarçylyk we weterinariýa instituty
• Ylmy-barlag geologiýa gözleg instituty Türkmenistanyň nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministriligi
• Türkmenistanyñ döwlet energetika instituty
• Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Çöller, ösümlik we haýwanat dünýäsi milli instituty
• Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrliginiň “Türkmensuwylymtaslama”
• Türkmenistanyň Strategik meýilnamalaşdyryş we ykdysady ösüş instituty
• BABASYL

Semiz adamlaryň 75%-i semizligiň birinji görnüşinden ejir çekýärler. Bütindünýä Saglygy Goraýyş (BSG) guramasynyň bellemegine görä, ykdysady taýdan ösen ýurtlaryň her üçünji ýaşaýjysynyň agramy kadalaýyk  agramdan  20% artykdyr.

Semizligiň IV  derjesini tapawutlandyrýarlar:

I derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan  20-29 % artyk;
II derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan  39-49 % artyk;
III derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan  59-99 % artyk;
IV derejesi — syrkawyň agramy kadalaýyk agramdan  100% ýa-da ondan hem artyk.

 Adamyň kadalaýyk agramyny anyklamagyň birnäçe usuly bardyr. Ynha olaryň biri:

Brokuň formulasy boýunça adamyň kadalaýyk agramy onuň boýunyň uzynlygyndan 1 metr aýyrmalydyr. Mysal üçin, eger siziň boýuňyz 165 santimetr bolsa, onda siziň kadalaýyk agramyňyz 65 kilogramdyr. (165sm – 100 sm = 65). Bu formula boýy 155 – 165 sm bolan adamlar üçindir. Eger adamyň boýy 165 – 175 sm aralygynda bolsa, 105sm aýyrmalydyr. Eger adamyň boýy 175 – 185 sm aralygynda bolsa, 110sm aýyrmalydyr.

Semizligiň ýüze çykmagyna we erbetleşmegine şularyň sebäp bolmagy mümkindir:

nesil yzarlama
endokrin bozulmalary
az gymyldy-hereketli durmuş
 

Semizligiň netijesinde şu keseller we kynçylyklar  ýüze çykyp biler:

gan basyşynyň ýokarlanmagy
ýüregiň işemiýa keseli
ýogyn we göni içegäniň ragy
respirator funksiýalarynyň bozulmalary
öt haltasynda daşyň döremegi
giperlipidemiýa
damar distaniýasy (2-nji görnüşi)
bogunlaryň degeneratiw keselleri
proteinuriýa
jyns mäziniň ragy (erkeklerde)
ýatgynyň, süýt mäzleriniň we ýumurtgalyklaryň ragy (aýallarda)
tromboemboliki keseller
gemoglobiniň doýgunlyk derejesiniň artmagy
dürli deri keselleri
psihososial zähmet ukypsyzlygy
 

Semizligi anyklamak

Semizlik ýagly we kuwwatlylygy ýokary bolan iýmitiň gereginden artyk iýilmegiň, aýratyn-da olaryň spirtli içgiler bilen utgaşdyrylmagyň netijesinde ýüze çykýar. Şu ýagdaýyň ýüze çykmagyna gije-gündiziň dowamynda kabul edilýän naharyň esasy mukdarynyň agşam iýilmegi hem sebäp bolýar.

Uzak wagtyň dowamynda şol bir halda işläp oturmak, az hereketlenmek, galkan şekilli, jyns we aşgazan asty  mäzleriniň işiniň bozulmalary hem semizlige eltýändir. Aşagzan asty mäziniň işiniň bozulmalary netijesinde insulin gereginden köp işlenilip çykarylýar-da, glyukozanyň artyk mukdary gana geçýär.

Aýýallarda duş gelýän semizlik köplenç çagany emdirmek we aýbaşydan galma döwürleri bilen baglanyşyklydyr.

Semizlikden insultyň bolmagy  ýa-da merkezi nerw ulgamyna şikesiň ýetmegi hem ahmaldyr.

Semizlik deride, deri asty öýjüklerde, epikardda, ýag gatlagynda, böwregiň töwereginde, käwagt bolsa ýürek damarlarynyň myşsa süýmleriniň arasynda artyk ýagyň ýygnanmagy bilen häsiýetlendirilýär. Şu ýagdaýlarda bagryň göwrümi ulalýar, aşgazan asty mäzinde we bagyrda ýag galyndylary galýar.

Syrkawyň daş keşbine barlag gözegçiligi geçirilende, onuň ýeňse tarapynda, garnynda, süýt mäzlerinde, otyrýerinde gereginden artyk ýagyň ýygnanandygy görünýär.

Syrkawlar işlänlerinde çalt ýadaýandyklaryndan, dem almalarynyň kynalýandygyndan, işdäleriniň güýçlüdiginden, içleriniň gataýandygyndan, garynlarynyň çişýändiginden, jyns höwesiniň peselýändiginden zeýrenýärler. Syrkawlar gan basyşynyň ýokarlanmasyna, infarktlara we insultlara ýykgyn bolýarlar. Olar içiň ýellenmesinden, sarygaýnamadan, ýürek bulanmalardan  ejir çekýärler. Içegäniň hereketjeňligi peselýär. Bu bolsa iç gatamanyň ýüze çykmagyna sebäp bolýar. Garyn boşlugyndaky damarlarda gan durgunlygy babasiliň ýüze çykmagyna eltýär. Semiz syrkawlar köp ýagdaýlarda böwrekde daş keseliniň, peşew haltasynyň sowuklamasyndan, uretritden, süýjikeselden ejir çekýärler. Olarda newralgiýa, newritler we guragyrylar köp duş gelýär.

Semizlikde ulanylýan adaty bejergi usullary

Esasy usul – ýörite berhizi saklamak. Semiz adamlar ýagly, kuwwatlylygy ýokary bolan iýmiti az, düzüminde kletçatka bolan iýmiti bolsa köpräk iýmelidir. Şeýle-de bejergi berhizinde ýörite naharlaryň saýlanylmagy wajypdyr. Bu naharlaryň düzüminde farmokoterapewtiki täsirli düzüjiler bolmalydyr. Bu täsir esasan-da, adamyň organizmine esasy iýmit maddalaryň esensial düzüjileriniň (organizmde sintezirlenmeýän) ýetirilmeginden ybaratdyr. Bulara doýgunlaşdyrylmadyk ýag turşulyklary, aminokislotalar, witaminleriň we mineral maddalaryň köpüsi degişlidir.

Semizlige hassahanada bejergi geçirilen ýagdaýynda ýörite berhiz bellenilýär. Onuň esasy wezipesi bedeniň agramyny azaldyp, organizmdäki alyş-çalşygyň bozulmalaryny bejermekden ybaratdyr. Berhiziň kuwwatlylygy  we himiki düzümi her adam üçin aýry-aýry bolup, ortaça 1620-1870kkal (semizligiň agyr görnüşlerinde 1200kkal) ybaratdyr. Esasy ýokumly maddalaryň düzümi şulardan ybaratdyr: beloklar 110-110g, ýaglar 80-90g (50% ösümlik ýagy) uglewodlar 120-150g (şekeri bütinleý kabul etmeli däl ýa-da ksilit bilen çalşyrmaly). Şular ýaly berhizlerde ýerine ýetirilmeli talaplar şulardan ybaratdyr: suwuklygy we nahar duzunyň möçberini çäklendirmeli we nahar iýmek üçin bellenilen wagty saklamalydyr.  Gije-gündiziň dowamynda kabul edilýän suwuklygyň mukdary 1-1,5 litrden köp bolmaly däldir. Emma organizmdäki suw deňagramlylygy saklamak üçin peşewiň bölünip çykarylmasyna gözegçilik etmelidir: gije-gündiziň dowamynda bölünip çykarylýan peşewiň mukdary 1 litrden az bolmaly däldir. Organizmdäki suw deňagramlylygy saklamak üçin gije-gündiziň dowamynda kabul edilýän nahar duzunyň mukdary 3-5 gramdan artyk (nahar bilen kabul edilýän 3 gr hasaba almazdan) bolmaly däldir.

Günüň dowamynda iýilýän iýmiti 5-6 tapgyrda kabul etmelidir. Şeýle edilende işdä peselýär.

Işe gitmezden öň iýilýän ertirlik doýar ýaly bolmadyr. Şoň görä-de, ertirlige tworog ýa-da iki sany ýumurtga iýmek maslahat berilýär. Günortanlygy ýa-da agşamlygy işdäni peseltmek üçin çig gök önümleri iýmekden başlamaly. Nahar iýlenden soň ýatmaly däl-de, gezelenç etmek maslahat berilýär. Günüň dowamyndaky iň soňky nahary ýatmazdan 2-3 sagat öň kabul etmeli.

Nahar taýýarlanylanda işdäni güýçlendirýän serişdelerden peýdalanmaly däl. Ilki gowrulyp, soň taýýarlanylan greçkani iýmek maslahat berilýär. Çowdary çöregini ýa-da irimçik üwelen undan bişirilen çöregi iýmelidir.

Semizligiň bolan ýagdaýynda gök önümleri köpräk iýmelidir. Olar içegäni boşatmaga ýardam berýär. Gök önümler suwa we kletçatka baý bolup, kuwwatlylygy pes bolýandyr. Olar aşgazanda dokluk duýgusyny döredýärler. Şeýle-de olar C witaminine, karotine we beýleki witaminlere baýdyrlar. 

Ýer almasyny (kartoşkany) köp mukdarda iýmek maslahat berilmeýär.

Mesgäni we uýadylan gaýmagy az mukdarda kabul etmelidir. Ýagly naharlardan gaça durmalydyr.

Çeşme: Saglyk

1.   Bu meniň çagalaryma degişli däl, sebäbi olar hemişe nahardan öň ellerini sabynlap ýuwýarlar.

Bu nädogry! Eger-de siz arassaçyl bolup, öz çagalaryňyza-da arassaçylygy öwredýän bolsaňyz, öwgä mynasypsyňyz. Emma nahardan öň elleriň sabyn bilen ýuwulmagy käşgä bizi parazitlerden goraýan bolsady! Gynansak-da, geçirilen barlaglaryň netijesinde ýer ýüzüniň her 3-nji ýaşaýjysy parazitlere (il arasynda: gurçuklar) ýolugandygy mälim boldy.

Parazitlere (gurçuklara) ýolukmagyň ýollary diýseň köpdür. Mysal üçin, biz bazardan ter ot satyn alanymyzda (otuň her baldajygyny gaýnag suw bilen ýuwmaýarys ahyryn!) ýa-da supermarketde miwe şiresini içenimizde (miwe şiresi sykylanda onuň daşyny käwagt ýuwmaýarlar) gurçuklara ýolugyp bilýäris. Biz tötänlikde içen suwumyz arkaly ýa-da köpçülik howzunda suwa düşenimizde hem gurçuklara ýolugyp bilýäris.

Şeýlelikde, parazitleriň dürli görnüşlerine ýolukmagyň dürli ýollary bardyr. Parazitlere ýolukmadyk adam ýok diýen ýalydyr. Emma şonda-da nahardan öň eliňizi sabynlap ýuwmagyňyz, arassaçylygy saklamagyňyz sizi diňe parazitlerden goraman, eýsem ýokanç kesellere ýolukmakdan hem goraýar. Şoňa görä-de,  hemme ýerde hemişe arassaçylygy saklaň!

2.   Her ýylda täret barlagyny geçirip, onuň netijesinde gurçuklaryň ýumurtgasy tapylmasa, onda bu bu gurçuklaryň ýokdugynyň alamatydyr!

Bu nädogry pikir, sebäbi ýer ýüzünde gurçuklaryň 150 görnüşi bardyr. Täret barlagy arkaly bolsa gurçuklaryň diňe 2-3 görnüşini ýüze çykaryp bolýar (onsoňam bu barlag täret ýaňy edilen wagtynda geçirilmelidir).

Içegede gurçuklaryň bardygyny tassyklaýan käbir alamatlar bardyr. Olara şular degişli: dowamly zäherlenmäniň alamatlary (solgun deri, ysgynsyzlyk, gaharjaňlyk, limfodüwünleriň çişmegi), aşgazan-içege ulgamynyň dowamly keselleri, garnyň agyrmagy (içiň burlup-towlap agyrmagy), ýürek bulanmalar, allergiki täsirleriniň dürli görnüşleri. Bu alamatlaryň hemmesi gurçuklaryň bardygyny 100% tassyklamaýar. Ýöne şu alamatlaryň peýda bolan ýagdaýynda, lukmanlar, syrkawyň özi-de meselä seresaply çemeleşmelidir.

3.   Sagaldyş çärelerini witaminleri we mikroelementleri kabul etmekden başlamalay.

Bu nädogry! Ilki bilen organizmi parazitlerden arassalap, soňra witaminleriň we mikroelemetleriň ýetmezçiligini doldurmaly. Şeýle edilmedik ýagdaýynda siz içiňizdäki gurçaklary witaminler we mikroelementler bilen iýmitlendirýärsiňiz.

4.   Gurçugy bolan adamyň derisi solgun we hor bolýar.

Bu dogrudan-da şeýle bolýar, ýöne hemişe däl. Bu adamyň beden gurluşyna, kesselere garşy durmak ukybyndan, organizminde maddalaryň alyş-çalşygyna, keseliň dowamlylygyna bagly bolýandyr. Käbir adamlaryň gurçugy bolsa-da, olaryň ýaňaklary gyzaryp, kadalaýyk agramlaryndan 20-30 kile agyr bolup bilýär.  Şonuň üçin-de, adamyň daş sypatyndan onuň parazitlere ýolugyp-ýolukmandygyny anyk aýdyp bolmaz.

5.   Adamyň içi agyrmaýan bolsa, onuň gurçugy ýokdur.

Bu nädogry! Sebäbi ýönekeý gurçuklar diňe içegede däl, eýsem organizmiň başga ýerlerinde hem ýaşap bilýärler. Parazitler ölenlerinde, zäherli maddalary bölüp çykarýarlar. Bu bolsa adamyň organizmini zäherleýändir. Şonda adamyň kellesi, bogunlary agyryp bilýär. Ol gaharjaň, ysgynsyz bolýar. Şu alamatlar başga keselleriň alamatlary bilen çalşyrylyp, käwagt lukmanlary ýalňyşdyrýar. Parazitleri bolan syrkaw bir lukmandan başga lukmana gatnap, öz saglyk depderçesini dürli keselleriň atlaryndan dolduryp biler. Köp halatlarda onuň keseli dogry kesgitlenilip biler. Ýöne bir zady ýatdan çykarmaň: bu keseller organizmde parazitleriň bolmagynyň netijesinde döräp bilýändir.

Şonuň üçin-de, içagyrylar gurçuklaryň ýeke-täk alamaty däldir.

6.   Adam gije dişlerini gyjyrdadýan bolsa, onuň gurçuklary bardyr.

Adam ukudaka dişlerini gyjyrdadýan bolsa, bu onuň merkezi nerw ulgamynyň çenden aşa duýgurlygyndan habar berýär. Parazitleriň bölüp çykarýan galyndylary adamy zäherläp, onuň ýadaw, gaharjaň bolmagyna sebäp bolýar. Mundan başga-da gijelerine dişiň gyjyrdadylmagy rudimentar alamatynyň bolaýmagy ahmal (dişini çalýan käbir haýwanlar ýaly)

Şoňa görä-de, dişiň gyjyrdydylmagy parazitleriň bardygyndan habar berse-de, onuň gönüden-göni sbutnamasy däldir.

7.   Gurçuklar diňe çagalaryň keselidir.

Dogrudan-da, çagalar ýygy-ýygydan gurçuklara ýolugýarlar. Bu çagalaryň hemme zady agzyna alýandygy zerarly bolup bilýär. Şular ýaly hereketleri çaga gadagan edip bolmaýar, sebäbi ol daş-töweregindäki dünýäni şeýle usul arkaly öwrenýär. Şonuň üçin-de, çagalaryň oýnawaçlaryny, töweregindäki zatlary mümkin boldugyndan arassa saklamalydyr. Käbir ejeler bazardan ir-iýmiş satyn alanlarynda, olardan derrew çagasyna dadyrýarlar. Şeýle edilende çaganyň gurçuklara ýolukmak howpy birnäçe esse artýar.

Şoňa görä-de, gurçuklar köplenç çagalara «hüjüm edýärler». Ýöne adamyň ýaşy olara hiç böwet bolup bilýän däldir.

8.   Öý haýwanlary arkaly parazitlere ýolugyp bolmaýar.

Bu nädogry! Öý haýwanlary parazitleri aňsatlyk bilen ýaýradýandyrlar.  Käbir ata-eneler çagalarynyň pişijek ýa-da güjüjek bilen oýnaýşyna guwanyp, öz çagasyny gurçuklara ýolukmak howpuna uçradýandygyna düşünmeýär.

Öý haýwanlaryny gowy görmelidir, ýöne olara wagtal-wagtal gurçuklaryna garşy dermanlaryny berip durmalydyr.  Şoňa görä-de, öý haýwanlaryna bolan söýgi arssaçylyk bilen utgaşdyrylmalydyr.

9.   Öz ekiniňde biten ir-iýmiş we gök önümler «arassadyr».

Bu nädogry! Bagbanlar we daýhanlar öz ekinlerinde bitýän ir-iýmişleriň we gök önümleriň umumy arykdan ýa-da kanaldan suwarylýandygyny ýatda saklamalydyr. Käbir garry eneler öz baglarynda biten ilkinji ir-iýmişi agtyjyklaryna ýuwman berýärler. Bazarda bolsa käbir satyjylar öz hödürleýän iýmişini datmakdan ýüz öwürýän alyjylara geň galyjylyk bilen seredýärler. Bularyň bary arassaçylygyň sadaja düzgünleriniň ýatdan çykarylýandygy bilen düşündirmek bolýar. Ir-iýmişleriň we gök önümleriň nirede ýetişdirilendigine garamzada, hemişe ýuwup iýmelidir.

10.   Gaýnadylan suw — öli, gaýnadylmadyk suw — diri.

Käbir adamlar çig, ýagny gaýnadylmadyk suwy «diri» hasaplaýarlar. Dogrudan-da, olar mamla! Sebäbi gaýnadylmadyk suwda köp janly parazitler: gurçuklar, olaryň ýumurtgalary, parazitleriň ýumurtga haltajyklary we ş.m. bolýar. Suwuň ýörite serişdeler bilen arassalanmagy onuň arassalygyny kepillendirmeýär.

Şoňa görä-de, diňe gaýnadylan suwy içmelidir.

Şu makalany okanyňyzdan soň sizde umytsyzlygyň döremegi ahmal: hemme zat erbet, hemme ýerde gurçuklar ýa-da olary ýumurtgalary bar we ş.m. Ýöne bu makalanyň esasy maksady sizi gorkuzmak däl-de, arassaçylygy saklap, özüňizi köp parazitlerden goramaga çagyrmakdan ybarat.  Arassaçylyk saglygyň girewidir!

Durmuşda iň esasy zat saglykdyr.

Saglygyň gadyryny bilýän adam sagdyn durmuş ýörelgesinden ýörejek bolýandyr. Sagdyn durmuş şahsy durmuşda üstünligi, işde öňe gidişligi, owadanlygy we saglygyň hilini kepillendirýär. Bu ýörelgäniň esasy ugurlary hemmeler aýan bolup, her bir adama başardýandyr.

Öz duýgularyňa, ýagny emosional ýagdaýyňa erk etmegi başarmalydyr. Biziň gündelik durmuşymyza aňsat we asudadyr diýip bolmaz. Ýöne şonda-da, her bir ýagdaýyň ýagşy tarapyna üns berjek bolmaly.

Gün tertibini saklamak, ýagny dogry we oňat gurnalan zähmet, oňat dynç alyşlar we ukyny almaklyk sagdyn durmuş ýörelgesiniň maksatlaryna ýetmäge ýardam berýär.

Gün tertibini saklamaklyk hatda agyr geçen günüň ýadawlygyny aýryp, maşgala we öý işleri üçin hem wagtyň ýetmegine mümkinçilik döredýär.

Çilimkeşlik, spirtli içgilere ýykgyn bolmak — ömri gysgaldýan faktorlara degişlidir. Olar adamy tiz garradýarlar. Tersine, bu endiklerden ýüz dönderilende ömrüň kuwwatlylygy artdyrýar.

Sagdyn durmuş ýörelgesiniemele getirýän esasy şertler.

Esasy şertler — bu beden maşklaryny yzygiderli edip, dogry iýmitlenmekdir.  Sebäbi şu iki şert özüňi oňat duýup, bagtyýar we çydamly bolmaga ýardam edýärler.

Hereketjeňli durmuş — bu beden maşklaryny etmek, pyýada ýöremek, tämiz howada (seýilgählerde) gezelenç etmek, tebigata gezelenje gitmekdir. Sport türgenleşiklerine  yzygiderli gatnaşmak  wajypdyr. Oňat netijeleri gazanmak üçin bu türgenleşiklere uzak wagtyň dowamynda gatnaşmalydyr. Gezelenje gideniňizde şäheriň goh-galmagalyndan, ulaglaryň tüssesinde uzagrak ýerleri saýlaň.

Bu zatlaryň bary erjelligi talap edýär, ýöne edeýin diýseň, başartmajak zat ýokdur.

Şu ýokarda agzalan şertler bilen birlikde dogry iýmitlenmegiň talaplaryny hem berjaý etmelidir. Dogry iýmitlenilmese, sagdyn durmuş ýörelgesini edinmek mümkin däl. Muny  lukmançylygyň hemme hünärmenleri tassyklaýar.

Kosmetologlar hem öz gezeginde sagdyn durmuşyň owadynlygyň esasydygyny nygtaýar. Olar ýaşlygy uzaltmagyň, özüňi oňat duýmagyň, owadanlygyň, hereketjeňligiň we dogry iýmitlenmegiň wajypdygyny belleýärler.

Dogry iýmitlenmek – bu organizm üçin zerur bolan ýokumly iýmiti kabul etmekdir. Dogry i‎mitlenmäniň esasy ‎‎kadasy çenden artyk iýmezlikdir. Howul-hara bişirilen naharlardan gaça durmalydyr. Süýjülikleri hoz, bal bilen çalşyrylsa oňatdyr. Tebigy önümleri (balyk etini, ösümlik: zeýtun, günebakar ýaglaryny, et, guş etini, gök önümleri, ir-iýmişleri) iýmäge ymtylmalydyr. Şu önümleriň utgaşdyrylmagy, naharlaryň buglanyp taýýarlanylmagy, suwuň ýeterlik derejede kabul edilmegi —kadalaýyk agramy saklap, semizlikden we ol zerarly döreýän kesellerden goranmagyň girewidir. Oňat we dogry saýlanan iýmitlenme — sagdyn durmuş ýörelgesiniň aýrylmaz bölegidir.

Gyzykly we sagdyn durmuşda ýaşamaga bolan ymtylyş, öňe hereket etmek, täze sepgitlere ýetmäge bolan höwes — bularyň bary sagdyn durmuş ýörelgesiniň hem maksady, hem netijesidir.

Çeşme: Saglyk

Keseliň döreýşi, sebäpleri, görnüşleri, geçişi I. Mering, O.Minkowskiý, P. Langergans, L. Sobalew, G. Buntingyň, Ç. Best ýaly uly  alymlaryň geçiren köpýyllyk işleri netijesinde öwrenildi. Köp ýurtlaryň alymlarynyň geçiren kliniki barlaglary, aşgazanasty mäziň B-öýjükleriniň işläp çykarýan gormonynyň – insulynyň ýetmezçiligi sebäpli süýji keseliň döreýänligini anyklady.

Keseli bejermek üçin insulynyň ulanylmagy (1921-1922-ý.ý.) medisina ylmynyň iň uly açyşlarynyň hataryna girdi.

Insulin ulanylmazdan öň, näsaglaryň ömrüniň ortaça dowamlylygy 5 ýyldan köp däldi.  Häzirki wagtda, öz wagtynda we kadaly geçirilýän bejerginiň kömegi esasynda näsaglaryň ömrüniň dowamlylygy sag adamlaryňkydan tapawutlanýan däldir.

Süýji keseli getirýän gaýraüzülmeleri boýunça agyr keselleriň hataryna girýändir.Sag adamlar bilen deňeşdirilende, süýji keselli adamlarda ýürek-damar ulgamyna zeperiň ýetmegi – 2-3 esse, körlük – 10 esse, aýaklaryň çüýremegi (gangrena) – 20 esse köp duş gelýändir.

Süýji keselli näsaglarda ýokançly keseller, böwrek keselleri bilen kesellemek, göwrelilik, çaga dogrumy köp kynçylyklary döredýändir.

Süýji keseli – endokrin ulgamynyň keseli bolup, onda diňe uglewod çalşygy däl-de, bedende ýag we madda çalşygynyň beýleki görnüşleri hem bozulýar. Keseliň döremegi giperglikemiýa (ganda gandyň mukdarynyň ýokarlanmagy) ýagdaýy bilen düşündirilýär. Bu ýagdaýyň döremegine insulinyň ýetmezçiligi getirýändir.Onuň ýetmezçiligi esasynda, glukozanyň myşsalara we bedeniň ýag gatlagyna geçmegi kynlaşýar,ýaglardan we belokdan onuň emele gelmegi köpelýär. Şu ýagdaýlar esasynda, ganda glukozanyň mukdary ýokarlanýar. Sag adamlarda, aç ýagdaýlarynda, ol kadada 4,00-6,6mmol/l derejede bolsa, süýji keselinde ol 7mmol/l – 20-30mmol/l, ondan hem köp bolup bilýär. Ganda glukozanyň mukdary 9,5-10mmol/l geçende, ol peşew bilen hem çykarylyp bilýär.

Böwrekleriň işiniň bozulmagy bilen, çykarylýan peşewiň umumy mukdary köpelýär. Adam peşew edip, köp suw ýitirýänligi sebäpli, suwsap, dodaklary, agzy, bokurdagy gurap başlaýar. Bedendäki glukozanyň peşew bilen ýitirilmegi adamyň horlanmagyna getirýär.

Insulinyň ýetmezçiligi ýag we belok çalşygyna hem täsir edýär.Ýaglaryň emele gelmegi azalyp, olaryň dargamagy güýçlenýär,bagryň öýjükleriniň ýag almagy bolup geçýär. Beloklaryň emele gelmegi peselýär. Bu bolsa bedeniň dokumalarynyň emele gelmegine we dikeldilmegine ýaramaz täsir edýär.

BSGG-nyň (Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy) bölmegine görä, süýji keseliniň iki görnüşi bardyr: Süýji keseli 1 (SK1) – insulingaraşly we 2 (SK2) – insulingaraşly däl;

SK1 görnüşde aşgazan asty mäziň B-öýjükleriniň işiniň bozulmagy bolup geçýär. Şuňa wirus we bedendäki autoimmun täsirler sebäp bolup biler. Bu görnüş çagalarda we ýaş adamlarda duş gelýär. Olarda gyzamyk, gyzylja, hapgyrtma, aşgazan asty mäziň, öt haltanyň sowuklamalary, nerw ulgamy tarapyndan bozulmalar süýji keseline getirip biler.    

Bu kesel nesil yzarlaýjy häsiýete eýe bolup, öten nesillerde keseliň duş gelmegi, onuň bilen kesellemek howpyny ýokarlandyrýar.

SK2 görnüşi uly we gartaşan adamlarda duş gelýändir. Bu görnüşde insulina bolan talap aşgazan asty mäziň işine bagly däl ýagdaýlar bilen düşündirilýär.

Böwreküsti mäziň gormony, gipofiziň käbir gormonlary, glýukogon, dermanlar (buşukdyryjy we gan basyşy peseldiji serişdeler, kontraseptiwler) insulinyň dargap, onuň işiniň peselmegine getirip biler.

Süýji keseliniň döremegine semizligiň, uzak dowam edýän nerw dartgynlylygynyň, göwreliligiň, geçirilen şikesleriň, bagryň keselleriniň, ýokanç keselleriň, hirurgiki operasiýalaryň sebäp bolýanlygy subut edildi. Alkogol içgiler hem aşgazan asty mäze, bagra zyýan ýetirmek bilen, soňundan süýji keseliniň döremegine getirip biler.

Wagtynda bejerilmedik süýji keseli bedeniň dürli agzalaryna öz täsirini ýetirýändir.

Köplenç deriniň we deriasty ýag gatlagynyň üýtgemegi bolup geçýär. Agyr geçýän süýji keselinde ol gury bolýar, gasyn atýar, çyban ýaly iriňli dömmeler emele gelip başlaýar. Dabanda jaýryklar, kömelekler sebäpli döreýän ýaralar, eroziýalar emele gelip biler.

Kömelekli zeper ýetmeler ýa-da olara bagly bolmadyk sebäplere görä, daşky jyns agzalarynyň nemli örtüginde gijilemek bolup biler. Injigiň öň tarapynda, dabanlarda trofiki baş keseliniň döremegi mümkindir. Insulin sanjymlary edýän näsaglarda, sanjym edilen ýeriň deriasty ýagly gatlagynyň trofiki üýtgemeleri bolup biler.

Kalsiniň ýitirilmegi, gan aýlanşynyň bozulmagy sebäpli süňkleriň we bogunlaryň, esasan hem injikleriň we dabanlaryň üýtgemegi bolup geçýär.Dişlere we dişiň etine hem zeper ýetýär. Ýokarda bellenilip geçilşi ýaly, süýji keseli näsaglarda köplenç bagryň, böwregiň işine zyýan ýetirýär, öt haltanyň keselleri agyr geçýär, nerw ulgamynda köptaraplaýyn üýtgemeler bolup geçýär.

Süýji keselinde ýürege we gan damarlaryna zyýan ýetirilmegi, köplenç maýyplygyň  we ölümçiligiň sebäbi bolýar. Şunuň ýaly näsaglarda ýüregiň infarkty hem has agyr geçýär. Agyr geçýän süýji keseli, jyns mäzleriniň işine hem täsir edip, jynsy höwesi peseldip bilýändir.

Görejiň kütelmegi, böwreklere, aýaklara we başga agzalara zeper ýetirilmegi – bu keselde orta we kiçi gan damarlaryna zyýan ýetip, gan aýlanşynyň bozulmagy bilen düşündirilýär.

Barlaglaryň görkezişi ýaly, ganda gandyň mukdaryny gözegçilikde saklap, bu keselde duş gelýän üýtgemeleriň we gaýraüzülmeleriň öňüni alyp bolýar.

Süýji keseli bilen adam bütin ömrini ýaşamaly bolýar.

Süýji keselli näsag:

Lukman bilen hemişe aragatnaşykda bolup, bejergi çärelerini kadaly geçirende;
Öz ýaşaýyş we zähmet şertlerini talaba laýyk gurnanda;
Öz ýagdaýyna hemişe gözegçilik edende – keseli gözegçilikde saklap, gaýraüzülmeleriň öňüni alyp biler.
Näsagyň maşgalasynyň, ýakyn garyndaşlarynyň hem bu kesel, onuň geçişi, bejergisi, berjaý etmeli gündelik ýaşaýyş düzgünleri barada maglumatlary bilmegi hökmandyr.

Süýji keseliniň bejergisi köp çäreler toplumy öz içine alýandyr: berhiz saklamak, gandy peseldiji dermanlary ýa-da insuliny ulanmak, zähmet we dynç alyş düzgünlerini berjaý etmek, gapdallaýyn dörän keselleri öz wagtynda bejermek; 

Gandy peseldiji dermanlar (butamid, glibenklamid, glibutid, metformin) ýa-da insulin bilen bejergini ýörüte geçirilen barlaglardan soň lukman bellemelidir.

Bejergi çäreleri süýji keseliň görnüşine, näsagyň ýaşyna, ýagdaýyna, bar bolan gaýraüzülmeleri göz öňüne tutulyp bellenilýändir.

Süýji keselli näsag üçin keseline gowy gözegçilik eder ýaly, geçirilýän bejerginiň täsirine baha berer ýaly özüne gözegçilik etmek hökmandyr.

Häzirki wagtda, öý şertlerinde günde  gandyň mukdaryny  bilmegiň  çalt we ýönekeý usuly – glukometrleri ulanmakdyr.

Berhiz ýa-da gandy peseldiji dermanlar bilen bejergi alýan näsaglar:

Gije-gündizde azyndan bir gezek: aç wagty ýa-da naharlanmadan 2 sagat geçenden soň;
Özüni duýşy erbetleşende;
Hepdede bir gezek doly barlag geçmek: ganda gandyň mukdaryny günüň dowamynda 4 gezek ölçemek – ertirlik, günortanlyk we agşamlyk naharyndan öň we uklamazdan öň.
 

Insulin bejerginialýan näsaglar:

nahardan öň;
1,5 – 2 sagat nahardan soň;
uka gitmezden öň;
käwagt gije
barlag geçirmek maslahat berilýär.

Goşmaça barlaglar aşakdaky ýagdaýlarda zerurdyr:

Sport bilen meşgullanýan ýagdaýyňyzda;
Gündelik düzgüniňiz üýtgände (syýahat ýa-da iş sapary bilen başga ýerlere gitmek);
Özüňizi ýaramaz duýan günüňiz – her 2 – 3 sagatdan;
Göwrelilik wagty – günde 7 – 8 gezek;
Naharlanmagyň hili we wagty üýtgän mahaly – naharlanmadan öň we soň ölçemeli;
Ganda gandyň aşak düşmek ýa-da ýokary galmak alamatlary ýüze çykan wagty.

Çeşme: Saglyk

Trihomoniazyň birnäçe görnüşleri bardyr:

Täze dörän ýiti trihomoniaz;
Alamatlary doly aýdyň bolmadyk, 2 aýdan uzak dowam eden dowamly trihomoniaz;
Trihomonada göterijilik – bu ýagdaýda adamda hiç hili görünýän kliniki alamatlar ýüze çykmaýar.
Aýallarda trihomoniaz jynshananyň nemli gatlagyna, ýatgynyň boýunjygyna, ýatga, yatgynyň turbalaryna zyýan ýetirip bilýär. Seýrek ýagdaýlarda ol peşew ýollaryna, peşew haltasyna, göni içegä, dem alyş ýollaryna, badam şekilli mäzlerine hem zeper ýetirip biler.

Keseliň täze başlan döwründe aýallary garnyň aşagynda agyry, agyryly buşukma, daşky jyns agzalarynda gijilewik we alawlama, jynshanadan köp mukdarda bölünip çykmalar biynjalyk edip biler.

Trihomoniazyň dowamly görnüşinde diňe gijilewik we bölünip çykmalar bolup biler.

Erkek adamlarda trihomoniaz esasan peşew ýollaryna zeper ýetirýändir. Agyryly peşew etme, peşew ýollaryndan iriňli bölünip çykmalar ýaly alamatlar ýüze çykýar. Keseliň dowamly görnüşinde bu alamatlar kän bir duş gelenok ýa-da olar mese-mälim bildirýär.

Erkek adamlarda trihomoniazyň gaýraüzülmeleri kän duş gelip, ol erkeklik jyns mäzine, tohum haltajygyna zyýan ýetirme bilen häsiýetlendirilýär.

Keseliň kesgitlenmegi kliniki alamatlaryň we bakteriologiki barlaglaryň kömegi bilen geçirilýär.

Bejergi aşakdaky düzgünlere laýyklykda geçirilýär:

Aýalyň we erkek adamynyň bilelikde bejergi almagy;
Bejergi wagty jynsy gatnaşyklary gadagan etmek;
Trihomoniaza garşy doly bejergi almak;
Bar bolan başga keselleri hem bejermek.
Bejergi keseliň hemme kliniki görnüşlerinde hem geçirilmelidir. Adamsynda trihomoniaz tapylyp, özlerinde tapylmadyk aýallar hem doly bejergini geçmelidir.

Trihomoniaza garşy ulanylýan peýdaly serişdelerden metronidazol (trihopol, flagil, klion, orwagil) we fazižin (tinidazol) bellidir.

Keseliň başga ýokançlyklar bilen (trihomoniaz+bakteriýalar+kömelekler) utgaşyp geçen ýagdaýynda, klion-D-100, makmiror, efifan, utrikan-250, tiberal-Roş ýaly serişdeler kabul edilýär we jynshana goýulýar.

Näsagyň ýagdaýyna, keseliň görnüşine, getiren gaýraüzülmelerine laýyklykda dermanlar bilen bejermegiň dürli shemasy ulanylýar. Her näsag üçin bejergini degişli barlaglardan soň lukman bellemelidir. Özbaşdak bejergi geçirmek keseliň ötüşip, dowamly görnüşe geçmegine, agyr gaýraüzülmeleriň döremegine getirip biler.

Bejergi geçirilýän wagty, şahsy gigiýenanyň talaplaryny berjaý etmek hökmandyr.

Bejergiden soň näsagy bakteriologiki barlagdan geçirlip, bejerginiň netijeliligini barlamalydyr.

Çeşme: Saglyk

Häzirki döwürde adaty lukmançylyk we il lukmançylygy el-ele berip ýöreýändirler. Tebipleriň yzarlanma sezewar edilen döwri, tebipleriň-de lukmanlary «näletlän» döwri geçip gitdi. Biziň günlerimizde adaty lukmançylyk we lukmançylygyň adaty däl usullary özara eriş-argaç bolup geçýändirler. Hünärmen lukmanlaryň özleri-de indi bejerginiň utgaşdyrylan usullaryny teklip edýändir. Dermanhanalarda indi derman otlaryndan ýasalan dermanlary-da, himiki usullar arkaly ýasalan dermanlary-da bir tekjede görse bolýandyr. Mundan başga-da, giňden ýaýran dermanlaryň düzümine derman otlaryň goşulýan ýagdaýlaryna ýygy-ýygydan duş gelse bolýar. Bu tebipçiligiň adaty lukmançylykdan üstün çykandygyny aňlatmaýar! Ylmyň güýji tebigatyň güýji bilen birleşip, kesellere berk «gaýtawul» berlende, biz ýeňýändiris!

Derman otlarynyň häsiýetleri

Ýaýlalarda, meýdanlarda, baýyrlarda, daglarda bitýän ösümlikleriň içinde derman otlary örän köpdür. Tebigatyň bu «dermanhanasynda» sowuklama we üsgülewüge, ýürek we nerw ulgamynyň kesellerine garşy, ýaralary we deri keselleri bejerýän derman otlary bardyr. Derman otlaryň käbirleri gan akma garşy ulanylsa,  käbirleri işdäni açyp, aşgazanyň, böwregiň, ýüregiň we damarlaryň işini sazlaýandyrlar.

Derman otlaryň şypa berijilik häsiýetleri onuň täsir ediji maddalaryna baglydyr. Bu maddalary toprakdan alan organiki däl maddalardan, howadan, kömürturşy gazdan we ýagtylygyň täsiri astynda ösümligiň özi öndürýändir. Bu biolgiki taýdan aktiw bolan maddalar ösümligiň düzüminde ýygnanýar. Olar himiki birleşmeler bolup, adamyň organizmine fiziologiki we farmakologiki täsirlerini ýetirýärler. Munuň netijesinde syrkawyň keseline şypa berip, oňa saglygyny dikeltmäge ýardam edýärler, keseliň gaýtalanmagyna ýol bermeýärler.

Ösümlikleriň şypa berijilik häsiýetleri adamzada gadymy döwürlerden bäri bellidir. Tebipçilikde bejergiler esasan-da otlaryň kömegi bilen geçirilýär. Biziň döwrümizde senagatyň güýçli depgin bilen ösmegi, daşky gurşawyň hapalanmagy, antibiotikleriň ýygy-ýygydan ulanylmagy adamlarda allergiki täsirleriň artmagyna, organizmiň kesele garşy durnuklylygynyň peselmegine sebäp boldy. Şeýle ýagdaýlaryň ýüze çykmagy derman otlaryny lukmançylykda ulanmaga bolan islegi artdyrdy. Biologiki aktiw maddalaryň çylşyrymly himiki düzümi zerarly olary öndürmek gaty gymmada düşýär. Emma ösümliklerden welin bu maddalar aňsat alynýar. Galyberse-de, ösümliklerden ýasalan dermanlaryň goşmaça täsirleri ýokdur.

Häzirki zaman lukmançylygynda maddalaryň, dermanlaryň 5000-den gowragy ulanylýar. Olaryň sanawy yzygiderli täzelenýär. Lukmançylykda ulanylýan derman serişdeleriniň takmynan 2/5 bölegi derman otlaryndan alynýar. Derman otlaryndan ýasalan derman serişdeleri biologiki aktiwligi, az derejedeäki zyýanlylygy we ýumşak täsir edýänligi bilen häsiýetlendirilýär. Şoňa görä-de, fitoterapiýa (derman otlary arkaly bejergi geçirmek) amaly lukmançylyk üçin örän ähmiýetlidir.

Emma himiki usulda alnan derman serişdelerini we derman otlardan ýasalan dermanlary biri-birine «duşman» edip bolmaz. Lukmançylykda olaryň hersiniň öz ýeri we wezipesi bardyr. Fitoterapiýa bejerginiň käbir görnüşlerinde esasy bejergi bolup hyzmat edýär, käbir görnüşlerinde bolsa goşmaça bejergini geçirmäge ýardam edýär.

Biz öz saýtymyzyň indiki sahypalarynda derman otlary barada has giňişleýin maglumatlary dykgatyňyza hödür ederis.

Ýöne derman otlary babatda berilýän seresaplylyk duýduryşlaryna hökman üns bermelidir. Diňe bellenen mukdary ulanyp, öz organizmiňiziň aýratynlyklaryny hasaba alanyňyzda, derman otlarynyň şypa beriji täsirinden şypa taparsyňyz.

Çeşme: Saglyk

ÇALT – ÇALTDAN    BUŞUKMA.

Bu kynçylyk göwrelilikde bedende bolup geçýän gormon üýtgeşmeleri bilen düşündirilýär. Aýal gormonlarynyň uly mukdary çanaklyk agzalarynyň gan aýlanşyny ýokarlandyrýar. Gan damarlarynyň dolmagy böwregiň, peşew haltasynyň işini wagtlaýyn üýtgedýär. Bu alamat göwreliligiň ikinji üç aýlygynda azalýar. Ýatgynyň ulalyp, peşew haltany basmagy netijesinde bolsa, göwreliligiň üçünji üç aýlygynda bu kynçylyk ýene-de gaýtalanýar.

Bu kynçylyklary azaltmak üçin çanaklyk düýbüniň myşsalaryny türgenleşdirmeli. Adaty ýagdaýda olar elastik bolyp, kynçylyksyz gysylyp, öňki ýagdaýyna gelmelidir.

Türgenleşme üçin, peýdalylygyny we ýönekeýligini göz öňünde tutup, Kegeliň maşklary maslahat berilýär. Bu maşky awtobusda, dik duran ýa-da oturan ýeriňizde hem ýerine ýetirseňiz bolýar. Çanaklyk düýbüniň myşsalaryny ýygyryň. Mümkin boldugyndan, şol ýagdaýda 10 sek, soň  20 sek. saklanjak boluň. Ondan soň gowşaň, dynç alyň we täzeden 3-4 ýygyrma maşkyny dowam ediň.

Ýöne sizde buşukma wagty agyry, sançma ýaly alamatlar ýüze çykýan bolsa, lukmana ýüz tutuň.

JYNS       ÝOLLARYNDAN      BÖLÜNIP     ÇYKMALAR.

Onuň esasy sebäbi göwrelilik döwründe bolup geçýän gormonal üýtgeşmeleridir. Dury, açyk reňkli, yssyz bölünip çykmalar hiç hili oňaýsyzlyga getirmeli däldir. Dogrumdan soň olar aýrylyp gidýär.

Häzirlikçe,bir gezeklik gigiýeniki serişdeleri ulanyň. Bir gezek ulanylan dykylary goýmaň, olar jyns ýollaryna ýokançlyklaryň düşme howpyny ýokarlandyrýar.

Günde bir käse, düzüminde diri laktobasillalary saklaýan ýogart içiň. Olar jynshanany dürli ýokançlyklardan gorap saklar.

SÜÝT     MÄZLERINDE    AGYRYNYŇ       DÖREMEGI.

Dokuz aýyň dowamynda süýt mäzleri uly üýtgeşmeleri başdan geçirýär. Aýal gormonlary, has hem göwreliligiň gormony (horion gonadotropiny) süýt mäzlerini çagany iýmitlendirmek üçin taýynlaýar. Olar ulalýar, duýgurlylygy artýar, olarda gan aýlanşygy ýokarlanýar.

Ulalan süýt mäzleri üçin, amatly, olary galdyryp saklaýan, ýöne gysmaýan býusgalterleri saýlap alyň.

Göwreliligiň 10-12-nji hepdesinde süýt mäzleriniň agyrmasy geçer. Göwreliligiň ikinji ýarymynda göwüsleri “türgenleşdirmek“ zerurdyr. Howa wannalaryny almak, gezekleşdirip sowuk we gyzgyn suwa öllenen süpürgiçler bilen süýt mäzlerini süpürmek zerurdyr.

Bu çäreler, çaga emdirilýän döwründe, göwüsleriň sowuklamasynyň (mastitiň) öňüni almaga kömek eder.

Çaga dogrup, emdiren aýalda süýt mäziniň täze howply döremeleri az duş gelýär. Bu bolsa süýt mäzlerinde göwrelilik wagty goşmaça bölekleriň döremegi bilen düşündirilýär.

GARNYŇ       ÝELLENMEGI,    IÇIŇ    GATAMAGY.

Bu kynçylyklar göwreli aýalyň içegesiniň işiniň haýallanmagy bilen düşündirilýär. Bedende ýüze çykýan şol gormon üýtgeşmeleri, garyn agzalarynyň gan aýlanşygyny ýokarlandyrýar.

Şonuň netijesinde, bir az içegäniň diwarlarynyň çişmegi bolup geçýär, onuň hereketi haýallaýar.

Bu kynçylyklary aýyrmak üçin, ilki bilen kadaly, dürli-dürli iýmitleniň. Günde 1,5 l-den az bolmadyk suwuklyk içiň. Siziň gündelik iýmitiňizde ir-iýmişler,olaryň şiresi, ter we gaýnadylan gök önümler bolmalydyr.Gaýnadylan şugundyry, injiri, guradylan erigi we garalyny gowy görýän adamlar iç gatamanyň nämedigini bilmeýärler. Bu önümler içegäniň işini tizleşdirip, onuň çalt boşamagyna kömek edýärler. Göwreliligiň birinji ýarymynda kösükli önümleri, üzümi, turpy, kelemi iýmekden gaça duruň, süýt içmäň. Olar içegede howanyň aşa ýygnanmagyna getirýär.

Içegäniň gowy işlemegi üçin, nahardan 30 min. öň 1 çaý ýa-da 1 nahar çemçesi ösümlik ýagyny içmek hem peýdalydyr. Ir bilen ajöze, bir çemçe bal garylan 1 stakan gaýnadylan sowuk suwy içmek hem gowy kömek eder.

Içegäniň işjeňliginiň ir bilen ýokarlanýanlygyny göz öňüne tutup, ony ertirlikden soň boşatmagy endik ediniň.

Iç sürýän dermanlary kabul etmekden saklanyň. Eger bu kynçylyk sizi gaty bimaza edýän bolsa, lukmana ýüz tutuň.

SARY    GAÝNAMA.

Bu kynçylyk, ýatgynyň gysmagy zerarly aşgazandan aşgazan turşysynyň gyzylödege zyňylmagy bilen düşündirilýär.

Bu kynçylygyň döremezligi üçin, iýmiti az-azdan, ýöne ýygy-ýygydan iýiň. Ýagly, süýji önümleri az iýiň.

Kofe, şokolad, gara çaý, sitrus şirelerinden gaça dursaňyz gowy bolar.

Nahar iýeniňizden soň derrew ýatmaň.

Çilim çekmäň, dar eşikleri geýmäň.

Muňa seretmezden, sary gaýnamadan ejir çekýän bolsaňyz, mineral suwuny içiň, arassalanan günebakar çigidini ýa-da halwa iýiň. Olar hem siziň ýagdaýyňyzy ýeňilleşdirmese, “Renni“, “Melante“, “Maaloks“ ýaly dermanlary içmek maslahat berilýär.

ÝÜREK    BULANMA.

Adatça, göwreliligiň birinji ýarymynda has köp biynjalyk edip biler. Ýagdaýyňyzy ýeňilleşdirmek üçin, iýmiti az-azdan, ýöne ýygy-ýygydan iýiň. Nahary ýatan ýeriňizden iýseňiz, ýürek bulanma kän bir bilinmez. Ýüregiňizi bulaýan iýmitlerden, yslardan gaça duruň. Mümkin boldugyndan, suwuklygy naharlanmanyň aralygynda kabul ediň. Ýürek bulanmasyny guradylan çörek, kreker kökeleri, ter gök önümlerden edilen işdäaçarlar hem azaldýar.

Otlardan ýasalan çaý hem gowy kömek eder – narpyzyň  2 çaý çemçesini, pişik dyrnagyň

1 çaý çemçesini, çopantelpegiň 1 çaý çemçesini alyp, üstüne gaýnan suw guýup, 30 min. goýmaly. Günde 5-6 gezek 50 ml-den kabul etmeli.

Eger ýürek bulanma güýjäp, gaýtarma getirýän bolsa, hökman lukmana ýüz tutuň.

BABASIL  (GEMORROÝ)    KESELINIŇ     DÖREMEGI.

Babasil keseli – bu artbujagyň wena damarlarynyň (gemorroidal düwünleriniň) çişmegidir. Onuň göwreli aýallarda döremegi, çanaklyk agzalaryň damarlarynda gan aýlanşygyň

güýjemegi we ýatgynyň göni içegäni basmagy bilen düşündirilýär. Iç gatama hem onuň döremegine getirip biler. Aýalda artbujakda agyry, gijilewik, gan akma bolup biler.

Her sapar hajat işleri edilenden soň, ýyly suw bilen ýuwunyň.  “Anestezol“,  “Anuzol“,

“Prokto gliwenol“, “Ginkor-prokto“ şemlerini, “Kortos“ melhemini ulanmak maslahat berilýär.

 Bu kynçylyk sizi gaty bimaza edýän bolsa, hökman lukmanyň maslahatyny alyň.

GAN     BASYŞYNYŇ    PESELMEGI.

Aýalyň öňden hem gan basyşy aşak bolan ýagdaýynda, göwrelilik döwri onuň gan basyşy peselip biler. (90/60 ondan hem aşak). Bu kynçylyk progesteron gormonynyň gan damarlaryna giňeldiji täsiri bilen düşündirilýär.

Göwrelini kelle agyry, baş aýlanma, ysgynsyzlyk, ukyçyllyk biynjalyk edýär.

Şunuň ýaly ýagdaýlarda göwreli öz gün tertibine üns bermelidir. Ol gije 9-10 sagatdan, gündiz bolsa 1-2 sagatdan az uklamaly däldir. Irden we agşam çaý içmelidir.

Irdenki maşklary etmek, suwa düşmek, aýaklary gezekleşdirip sowuk we ýyly suwa sokmak ýagdaýy ýeňilleşdirip biler.

Tebigi tijendiriji otlar (hytaý limonnigi, Žen-şen oty, araliýa, eleuterokokk)  peýdalydyr. Olary 20-30 damjadan günde 3 gezek nahardan öň, 10-14 gün kabul etmelidir (göwrelilik döwri 2-3 tapgyr).

KÖMELEKLI      ÝOKANÇLYKLAR.  (KANDIDOZ)

Göwrelilik döwründe gormonal üýtgeşmeler kömelekli ýokançlyklaryň jynshanada döremegine getirip biler. Aýaly jynshanadan peýniriň bölejiklerine meňzeş bölünip çykmalar, gijilewük, agyry biynjalyk edip biler.

Jynshana gatyk goýmak peýdalydyr. Lukmanyňyza ýüz tutuň. Ol size degişli derman bilen bejergi berer.

AÝAGYŇ    DAMARLARYNYŇ    ÇIŞMEGI.  (WARIKOZ   KESELI)

Göwrelilik ýatgynyň damarlara basyp, agram salmagy netijesinde bolýar.Agyr iş bilen meşgullanmaň, dynç alyň. 5 aýlyk möhletden soň,ýatgyny götermäge kömek edýän guşaklary

(bandaž) dakynyň.Aýaklary gysyp durar ýaly, elastik joraplary geýiň. Lukman bilen maslahatlaşyň.

AÝAKLARYŇ    WE    ELIŇ    ÇIŞMEGI.

Göwrelilik döwründe gan damarlaryna agramyň düşmegi we suw-mineral çalşygynyň üýtgemegi bilen ýüze çykýar. Aýagyň we eliň biraz çişip, onuň soň aýrylyp gitmegi howply däldir.

Aýagyňyzy ýokary galdyryň. Eliňizi ýeňsäňize ýetiriň, soň sallaň. Olary ýumup, açyň.

Çişiň köpelmegi göwreliligiň giçki gestozynyň alamaty hem bolup biler. Arkaýynlyk üçin lukmanyň maslahatyny alyň.

DEMI    GYSMA.

Göwrelilik döwründe diafragmanyň ýokary galmagy we öýkeniň gysylmagy sebäpli ýüze çykýar.Agramyň artmagy hem şuňa sebäp bolup biler.

Öz gündelik etmeli işleriňizi meýilleşdiriň.Gaty ýadamaň.Dynç alyň. Gyzýan eşikleri geýmäň. Jaýyňyzy hemişe howaladyň.

AÝAKDA    DAMAR    ÇEKMELER.

Köplenç gijeler ýüze çykyp, injiklerde, dabanda damar çekmeler bilen häsiýetlendirilýär. Bu kynçylyk kalsiý mineralyň ýetmezçiligi bilen düşündirilýär.

Aýaklary owkalaň. Turup ýöräň. Lukmanyň maslahat bermegi bilen, kalsiý gerdejiklerini we D witamini kabul edip bilersiňiz.

DERIDE    EMELE     GELÝÄN    TYG    YZLARY.

Ýatgynyň ulalyp, garnyň derisiniň dartylmagy netijesinde emele gelýär. Olar ilki  goňrymtyl reňkde bolup, soňundan deride aksowult bolup yz galdyrýarlar. Olary bütinleý aýyrýan serişde ýok. Kosmetiki derini çyglandyryjy kremleri ulanyň.

DERLEMEK.

Göwrelilik döwründe bedeniň alyş-çalyş ýagdaýynyň ýokarlanmagy netijesinde bolýar. Oňa agramyň köpelmegi hem ýardam berýär.

Şahsy gigiýenanyň talaplaryny berjaý ediň. Pagtadan tikilen, ykjam eşikleri geýiň. Jaýyňyzy hemişe ýelejirediň.

UKYSYZLYK.

Çalt-çaltdan buşukma, garnyň ulalmagy, çaganyň gymyldap garnyňyza depmegi we ş.m. ýagdaýlar siziň wagtynda uka gitmegiňize bökdençlik döredip biler.

Galyberse-de, özi we çagasynyň ýagdaýy barada pikirler, öňdäki dogrum baradaky aladalar göwrelide nerw dartgynlylygyny döredip biler.

Uka gitmezden öň köşeşiň. Ýatýan otagyňyzy howaladyň. Gyzykly kitap okaň. Köşeşdiriji maşklary (meselem, ýoga) ýerine ýetiriň. Uka gitmegi çaltlandyrýan dermanary kabul etmek göwreli aýala maslahat berlenok. Döşekde kiçijik ýassyklaryň kömegi bilen özüňize oňaýly ýagdaýy tapyň.

Siziň maşgala agzalaryňyzyň size bolan mähirli, ünsli gatnaşygynyň, lukmanyňyzyň degerli maslahatynyň kömegi bilen siziň hemme wagtlaýyn kynçylyklary ýeňip geçjekdigiňize ynanýarys!!!

Çeşme: Saglyk

“Häzirki wagtda, öýjükli telefony ulanmak rak keseline getirmegi mümkin däl diýip, biz entäk aýdyp bilemzok – diýip, MTHR komitetiň professory Louri Çolis (Lawrie Challis) nygtaýar. -Bu çaklamanyň subutlary entäk ýok bolsa-da, şu soragda berk ynamyň bolmagyny isleýäris. Şu meseläniň ýerine ýetirmegiň iň gowy ýoly bolsa COSMOS ýaly uly toparlaýyn derňew işleri bolup durýar”.

Çeşme: 

Ýazan: Nury Meläýew

Täze mikroskop ýöreti taýýarlanylan laboratoriýada ýerleşdirilen, onuň işlemegine otrisatel täsir edýän daşky sarsgynlardan we beýleki faktorlardan goramak üçin. Alymlar lazer bilen bilelikde rak öýjükleri weýran etmek üçin, belli formada we ölçegde nanobölejikleri taýýarlamagyň tehnologiýasyny işläp düzmekde mikroskopyň mümkinçiligini doly depginde ulanýarlar.

UTSA uniwersiteiniň ýolbaşçylarynyň aýtmagyna görä, JEM-ARM200F mikroskopy özleriniň käbir ylmy-barlag işlerinden soň, ony günde 24 sagat we hepdede ýedi gün onlaýn režimde dolandyrmana we ulanmaga dünýäniň hemme  alymlaryna elýeterli bolar.

Ýazan: Batyr BATYROW

Çeşme: